Boqor

Boqor waa cinwaan xukun oo lagu tilmaamo nin madax u ah boqortooyo (dowlad ay hoggaanka ku dhaxlo qoys gaar ah). Awoodda boqorku waxay ku kala duwan tahay waqti iyo meel: mararka qaar wuxuu haystaa awood siyaasadeed oo buuxda, mararka kalena wuxuu leeyahay uun door astaan ah oo dastuurku xaddiday.

Erayga Af-Soomaali ah "boqor" waxaa loo isticmaalaa hoggaamiyayaasha caalamiga ah, sida boqorrada Yurub iyo Bariga Dhexe, iyo sidoo kale cinwaanno taariikhi ah oo Soomaalida iyo Geeska Afrika. Marka madaxda ay tahay haweeney, badanaa waxaa loo yaqaan "boqorad".

Sida awoodda loo helo

Habka ugu badan ee boqornimo lagu helo waa dhaxal: xeerar la yaqaan ayaa go'aamiya cidda ku xigta, badanaa wiilka ugu weyn ama qof ka soo jeeda isla laanta qoyska. Nidaamyo kale waxaa lagu dooran jiray shir odayaal ama guddi doorasho ah. Xilliyo qaarna awoodda waxaa lagu qabsan jiray dagaal ama afgambi, ka dibna lagu xaqiijin jiray xeer-diimeed ama heshiis beeleed.

Nooca awoodda

Boqortooyada dastuuriga ah, boqorku wuxuu ka baxsan yahay maamulka maalinlaha ah; xukunka waxaa hayaa xukuumad iyo baarlamaan la doortay, halka boqorku qaato hawlo qaran iyo saxeexyo rasmi ah. Boqortooyada awood-buuxda ah, boqorku wuxuu isugu jiraa sharci-dejin, fulin iyo garsoor, ama ugu yaraan wuxuu leeyahay go'aan kama dambeys ah. Dhex-dhexaad ahaan waxaa jiray nidaamyo ay boqorku la wadaago awoodda guddiyo beeleed ama culimo.

Sharci-yeelidda

Boqorro badan awooddooda waxay ku xidhaan diin, caado ama xidhiidh abtirsiin. Xilli-wareejinta caadiga ah — sida caleema-saarka — waa munaasabad astaan u ah in bulshada iyo hay'addaha aqbaleen hoggaanka. Sidoo kale boqorku wuxuu awood ku kordhin jiray canshuur, ciidan iyo xidhiidh guur ah oo boqortooyooyinka kale lala samaysto.

Xaaladda casriga ah

Qarniyada 19-aad iyo 20-aad, dalal badan waxay boqortooyada ku beddeleen jamhuuriyad, ama waxay boqorka ka dhigeen madax astaan ah. Waxaa haddana jira dowlado boqortooyo ah oo ka baxsan Yurub, gaar ahaan Bariga Dhexe iyo Aasiya, oo qaarkood awood siyaasadeed weyn hayaan. Meelo kale, sida qaar ka mid ah Afrika, boqorro dhaqameed ayaa jira oo aan dowlad hayn laakiin door bulsho iyo xal-u-raadin colaad ku leh.