Boqoshaa

Boqoshaa waa qaybta muuqata ee fangaska (fungus) oo ka soo baxda dhulka, geed qudhmay, ama walax dabiici ah oo qudhmaysa. Waa jirka taranka: waxaa lagu sameeyaa oo laga sii daayaa xabbado yaryar oo la yidhaahdo isbuuro (spores). Qaab ahaan, boqoshaha caadiga ah wuxuu leeyahay lug (stipe) iyo koob (pileus) oo hoostiisa ku yaal fiiqfiiqyo (gills) ama daloolo.

Inta badan nolosha fangaska waxay ku jirtaa dhulka gudihiisa ama alwaaxda, iyada oo ah shabag xadhko cad oo la yidhaahdo miseeliyam (mycelium). Boqoshaa wuxuu ka soo baxaa oo keliya marka xaaladaha qoyaanka iyo heerkulku ku habboon yihiin taranka. Sidaas darteed boqoshaha waxaa badanaa la arkaa xilliyada roobka.

Qaab-dhismeedka

Koobka waa qaybta kor u furan oo ilaalisa dusha isbuuraha lagu sameeyo. Fiiqfiiqyada ama daloolada hoos ka yaal koobka ayaa kordhiya bedka isbuuraha laga sii daayo. Lugtu waxay koobka kor uga qaaddaa dhulka si dabaysha ay isbuurada u qaaddo. Nooc badan oo boqoshaa ah waxay leeyihiin xero (ring) ku wareegsan lugta iyo mararka qaar kiish (volva) oo salka ku yaal. Astaamahaas waxaa loo isticmaalaa kala-saarista noocyada.

Doorka deegaanka

Fangaska boqoshaha leh wuxuu ku noolaan karaa saddex hab oo waaweyn. Kuwa burburiyaha ah (saprotroph) waxay jajabiyaan alwaax iyo caleemo dhintay, sidaasna ay walxaha nafaqada ugu celiyaan carrada. Kuwa wadaagga ah (mycorrhiza) waxay xidhiidh manfac wadaag ah la yeeshaan xididdada geedaha: fangasku wuxuu geedka siiyaa biyo iyo macdano, geedkuna wuxuu siiyaa sonkorta uu ka sameeyo iftiinka. Kuwa dulinka ah (parasite) waxay ku noolaadaan nooleyaal nool, oo dhaawac u geysan kara geedaha.

Isticmaalka iyo sunta

Noocyo badan oo boqoshaa ah waa cunto la beero oo suuqyada laga iibiyo. Waxay siiyaan borotiin, fiitamiino iyo fiber, iyadoo kaloriyahoodu hooseeyaan. Noocyo kalena waa sun, qaarna dilaa ah, gaar ahaan qoysaska qaar ee u eg noocyada la cuno. Kala-saarista boqoshaha duurjoogta ah waxay u baahan tahay khibrad, maadaama muuqaalku kaligiis aan ku filnayn. Talada guud ee la wadaago waa in aan la cunin boqoshaa aan si adag loo aqoonsan.