Bulgaariya
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
296 luqadood

Bulgaariya (af Ingiriisi: Bulgaria) waa dal ku yaal jasiiradda Balkan ee Yurub bariga koonfureed, dhinaca bari-na wuxuu ku xiran yahay Badda Madow. Waa jamhuuriyad baarlamaani ah oo caasimaddeedu tahay Sofia. Dadweynaha dalka, sida ay xaqiijisay Hay'adda Qaranka ee Tirakoobka (NSI), 31-kii Diseembar 2024 wuxuu ahaa 6,437,360 qof, taasoo ah hoos u dhac 0.13% marka la barbardhigo 2023.
Bulgaariya waxay xubin ka noqotay NATO sannadkii 2004, Midowga Yurub-na 2007. Tan iyo 1-dii Janaayo 2025 waxay si buuxda uga mid noqotay aagga Schengen, kaddib markii xakamaynta xuduudaha dhulka la qaaday. Waxay sidoo kale euro-da qaadatay 1-dii Janaayo 2026, iyadoo noqotay dalka 21-aad ee aagga euro-da.
Juqraafi iyo dadweyne
Dalku wuxuu la wadaagaa xuduud Roomaaniya (waqooyi), Serbia iyo Maqadooniya Waqooyi (galbeed), Giriigga iyo Turkiga (koonfur), halka bariga uu ku xiran yahay Badda Madow. Tirada dadku sannad walba way yaraanaysaa, sababo la xiriira dhalmo yar iyo haajirid dibadda. Tirakoobka NSI ee 2024 wuxuu muujiyay in ragga ay ahaayeen 48.1% dadweynaha, dumarkuna 51.9%.
Nidaamka siyaasadeed
Bulgaariya waa jamhuuriyad baarlamaani ah oo baarlamaankeedu yahay Golaha Qaranka. Madaxweynaha waxaa si toos ah loo doortaa, laakiin awoodda fulinta badankeeda waxaa haya Ra'iisul-wasaaraha iyo golaha wasiirrada. Tan iyo Abriil 2021, dalka wuxuu galay xilli xasillooni-darro siyaasadeed ah oo doorashooyin baarlamaani oo isdaba-joog ah la qabtay, iyadoo dowladaha la sameeyay ay ahaayeen kuwo cimri-gaaban.
Dhaqaalaha iyo qaadashada euro-da
Muddo dheer lakhda Bulgaariya (lev) wuxuu ku xirnaa nidaam sarrifeed adag. 8-dii Luulyo 2025, Golaha Midowga Yurub wuxuu ansixiyay saddexdii dhaqan-qaadasho ee sharci ee ugu dambeeyay ee u sahlaya Bulgaariya inay euro-da soo bandhigto 1-da Janaayo 2026, kaddib markii Guddiga Yurub iyo Bangiga Dhexe ee Yurub (ECB) ay warbixinnadooda isku-dheellitirnaanta (convergence reports) ku qiimeeyeen inay dalku buuxiyay shuruudaha.
Xiriirka caalamiga ah
Ku-yaallaanshaha Badda Madow iyo xubinnimada NATO iyo Midowga Yurub ayaa Bulgaariya ka dhigaya qayb ka mid ah nidaamka amniga bariga Yurub. Xudduudaha dalka ee Schengen-ka ayaa hadda ah kuwo aan lahayn hubinta dadka ee xuduudaha dhulka ee lala leeyahay dalalka kale ee Schengen.
Ilaha
- APopulation and Demographic Processes 2024 (final data) — National Statistical Institute of Bulgariajihayn: BG
- ASchengen: Council decides to lift land border controls with Bulgaria and Romania — Council of the European Union
- ABulgaria: An Overview (CRS In Focus) — Congressional Research Service, U.S. Library of Congressjihayn: US
- ABulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps — Council of the European Union
- ABulgaria adopts the euro (Economic Bulletin box) — European Central Bank
- BParliamentary elections in Bulgaria, 9 June and 27 October 2024 — Groupe d'études géopolitiques
- BBulgaria meets criteria to join the euro area on 1 January 2026 — PubAffairs Bruxelles (European Commission statement)