Bulsho

Bulsho waa koox dad ah oo si joogto ah u wada nool, wadaagana qaab nolol, xeerar iyo xiriirro is-dhaafsi ah. Bulshadu ma aha oo kaliya tiro dad ah oo isku meel ku nool; waxay ku dhisan tahay xiriirro nidaamsan sida qoys, shaqo, ganacsi iyo maamul.

Cilmiga bulshada (sociology) wuxuu daraaseeyaa sida xiriirradaas u samaysmaan, u sii jiraan ama u beddelmaan. Cilmi-baarayaashu waxay eegaan hay'adaha (sida iskuulka, guurka, diinta, dawladda) iyo sida ay u qaybiyaan hawlaha iyo awoodda.

Astaamaha aasaasiga ah

Bulsho kasta waxaa ku jira dhowr shay oo isku dhow: luqad ama hab isgaarsiin, xeerar la wadaago oo tilmaamaya waxa la aqbali karo, kala qaybsanaan hawleed (qof waliba door ayuu qabtaa), iyo hab lagu xalliyo khilaafka. Xeerarka qaar waa qoraal (sharci), qaarna waa caado aan qornayn.

Qaab-dhismeedka iyo kala sarraynta

Bulshooyinka badankood waxaa ka muuqda kala sarraynta: dadka ma wada haystaan hanti, awood ama fursad siman. Saldhigga kala duwanaanshahaas wuxuu noqon karaa hanti, xirfad, jinsi, da', qabiil ama asal. Doorka qofka mararka qaar wuu beddelmi karaa (isbeddel bulsheed), mararka kalena wuxuu ku xiran yahay dhalashada.

Isbeddelka bulshada

Bulshooyinku waa is-beddelaan. Waxaa isbeddelka kicin kara tignoolajiyad cusub, guuritaan, koritaan dhaqaale, dagaal, ama fikrado cusub oo ku faafa warbaahinta. Tusaale ahaan, u guurista magaalooyinka waxay badanaa yaraysaa doorka xiriirka deriska, waxayna kordhisaa ku tiirsanaanta hay'adaha rasmiga ah.

Bulshada iyo shakhsiga

Bulshadu waxay qofka ku dhaqantaa habsocod la yiraahdo barbaarin bulsheed (socialization): qofku wuxuu carruurnimada ka bilaabo inuu barto luqadda, caadooyinka iyo waxa laga filayo. Si kastaba, qofku ma aha oo kaliya qaate; wuxuu kaloo beddeli karaa xeerarka isaga oo iska hor imanaya ama cusub soo bandhigaya.