C (alifbeet)

C waa xarafka saddexaad ee alifbeetada Laatiinka, oo lagu qoro qaab wareeg furan ah. Waxaa loo isticmaalaa luqado badan oo adduunka ah, laakiin dhawaaqa uu matalo aad buu ugu kala duwan yahay luqad ilaa luqad.

Asalkiisa waxaa laga soo raad-raacaa xarafka Fiinishiyaanka ee la yiraahdo gimel, oo loo maleeyo inuu asal ahaan matalay dhawaaqa /g/. Giriiggu waxay ka sameeyeen xarafka gamma (Γ), Etruskaanka iyo Laatiinkiina waxay u beddeleen qaabka wareegsan ee maanta la yaqaan.

Dhawaaqa

Laatiinka hore, C wuxuu matalay dhawaaqa /k/. Kadib horumarkii luqadaha Roomaanska, waxaa dhacay ifafaale la yiraahdo 'palatalization' — kala-duwanaansho dhawaaqeed oo ku xiran xarafka ka dambeeya. Sidaas darteed, luqado badan oo Yurub ah, C wuxuu leeyahay laba dhawaaq: mid adag (/k/) marka uu ka horreeyo a, o, u; iyo mid jilicsan (/s/ ama /tʃ/) marka uu ka horreeyo e, i, y.

Ingiriisiga, C wuxuu inta badan matalaa /k/ ama /s/. Talyaanigana wuxuu matalaa /k/ ama /tʃ/ (sida 'ch' ee Ingiriisiga). Turkiga, C had iyo jeer wuxuu matalaa dhawaaq u dhigma 'j' Ingiriisiga, halka Ç uu matalo /tʃ/. Luqadaha Slaavik ee Laatiinka ku qoran, sida Boolishka iyo Jeegga, C wuxuu badanaa matalaa dhawaaqa /ts/.

Af-Soomaaliga

Qorista Laatiinka ee Af-Soomaaliga, taasoo si rasmi ah loo qaatay 1972, C ma matalo dhawaaqa uu ku leeyahay Ingiriisiga. Halkii, wuxuu matalaa dhawaaqa cayn (ayn) ee Carabiga (ع), sida ereyada 'cilmi', 'caano' iyo 'ciid'. Dhawaaqa /k/ waxaa loo isticmaalaa xarafka K, halka /s/ uu yahay S; sidaas darteed C ma soo baxo ereyo Soomaali ah oo ay ku wehelinayaan H sida 'ch'.

Isticmaalka calaamadaha

C waxaa loo isticmaalaa calaamado farsamo oo badan. Sayniska, °C waxay tilmaamtaa heerkulka Selsiyas, halka c uu matalo xawaaraha iftiinka fiisigiska. Xisaabta Roomaanku, C waxay tilmaamtaa boqol. Kombiyuutarrada, C waa magaca luqad barnaamij-samayn oo la sameeyay toddobaatameeyadii oo saldhig u ah luqado kale oo badan.