C.D (Anno Domini)

C.D — oo af Laatiin lagu naqshadeeyay Anno Domini, macnaheeduna yahay "sannadka Sayidka" — waa calaamad tirin sannad loo isticmaalo kalandarka Juliyaan iyo kan Girigoori. Waxay tilmaamaysaa sannadaha ka dambeeya barta laga bilaabo tirinta, taasoo ku salaysan xisaab hore oo lagu qiyaasay dhalashada Ciise (Masiix). Sannadaha ka horreeya barta laas waxaa lagu tilmaamaa C.H (ka hor dhalashada Ciise), oo Ingiriisi lagu yiraahdo BC.

Nidaamkan hadda waa kan ugu badan oo caalamka lagu isticmaalo warqadaha rasmiga, ganacsiga, iyo xisaabaadka kombiyuutarka. Isticmaalkiisa ma aha mid diini keliya: hay'ado caalami ah iyo dawlado kala duwan oo diin kale ku dhaqan yihiin ayaa isticmaala sababo la xiriira in nidaam keliya la wadaago.

Asalka iyo qaadashada

Nidaamka waxaa la xiriirin habka xisaabinta ee wadaad iyo xisaabiye qarniyada hore, kaasoo damcay in loo helo hab lagu xisaabiyo taariikhda Iidda Kirismaska oo aan lagu tiriyay boqorrada Roomaanka. Markii hore waxaa loo isticmaalay oo keliya buugaagta kaniisadeed. Qarniyo kadib ayay ku faaftay dawladaha Yurub, kadibna, iyada oo la raacayo ganacsiga iyo maamulka gumeysiga, ku fidday inta badan adduunka.

Sida sannadaha loo tiriyo

Nidaamkan ma laha sannad eber: sannadka 1 C.H ayaa isla markaaba ku xigta sannadka 1 C.D. Taas awgeed, xisaabinta muddada u dhaxaysa laba taariikh oo mid ka hor mid ka dibna barta laas ku beegan, waa in laga jaraa ama lagu daraa hal sannad. Astronomiyayaasha waxay isticmaalaan nidaam kale oo leh sannad eber, si xisaabaadka toosan u fududaado.

Magacyada kale ee la isticmaalo

Buugaagta cilmiga taariikhda iyo qaar ka mid ah daabacaadaha caalamiga ah waxay isticmaalaan calaamado aan diin la xiriirin: CE (Common Era) iyo BCE. Tirinta iyo sannadaha waa isku mid; kaliya magacaabista ayaa is beddelaysa. Af-Soomaali gudahood waxaa sidoo kale la arkaa erayada "Miilaadi" iyo "ka dib Miilaadka".