Caag

Caag (Ingiriisi: plastic) waa koox walxo ah oo laga sameeyo polymer — silsilado dhaadheer oo ka kooban unugyo yaryar oo isku mid ah oo isku xidhan. Sifada ugu muhiimsan ee caagga waa in kulayl ama cadaadis lagu qaabeyn karo, kadibna uu qaabkaas hayo marka uu qaboojo.

Inta badan caagga waarshadaha ee maanta la isticmaalo waxaa laga soo saaraa saliidda dhulka iyo gaaska dabiiciga ah. Waxaa jira sidoo kale caag ka yimaada ilo dhir ah, sida galaacida (cellulose) iyo istaarijka. Caagga waxaa loo isticmaalaa baakadeynta, dharka, alaabta guriga, qalabka caafimaadka, gaadiidka iyo dhismaha.

Nooca iyo kala qaybinta

Caagga waxaa guud ahaan loo kala saaraa laba qaybood. Thermoplastic waa caag mar kasta oo kulayl la siiyo dhalaala oo dib loo qaabeyn karo — tusaale ahaan polyethylene, polypropylene iyo PET. Thermoset-ka ayaa mar keliya adkaada, kadibna kulaylku ma dhalaaliyo — tusaale ahaan epoxy iyo baakalitaha. Kala qaybintaas ayaa go'aamisa sida dib loogu warshadayn karo.

Habka soo saarista

Waxaa marka hore la soo saaraa monomer-yada gaaska ama saliidda laga helo, tusaale ethylene. Kadib waxaa la sameeyaa polymerization — habka monomer-yada lagu isku xidho oo silsilado dhaadheer laga dhigo. Natiijadu waxay noqotaa xabbado yaryar oo caag ah oo warshadaha loo diro. Halkaas waxaa loo qaabeeyaa hab sida injection moulding (dhalaal cadaadis lagu buuxiyo qaalib) ama extrusion (dhalaal lagu dhex riixo daloolal).

Qashinka iyo deegaanka

Caagga badankiisu si tartiib ah ayuu u burburaa deegaanka, sidaas darteed qashinka caagga wuxuu ku uruuraa dhulka iyo badaha. Marka ay jajabmaan waxaa ka dhasha microplastics — jajab aad u yar oo lagu helay biyaha, hawada iyo silsiladda cuntada. Talaabooyinka la qaato waxaa ka mid ah dib-u-warshadeynta, xaddidaadda caagga hal-mar-isticmaalka ah, iyo baadhista walxo beddel ah oo si dhaqso ah u burbura.