HalbeegEnsaykloobediya furanIn English
BogWadahadalAkhriFiiri taariikhda

Cabdi Xaashi Cabdullaahi

Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English

4 luqadood

Cabdi Xaashi Cabdullaahi (Ingiriisi: Abdi Hashi Abdullahi; Carabi: عبدي حاشي عبد الله) waa siyaasi Soomaaliyeed oo caan ku ah inuu ahaa guddoomiyihii ugu horreeyay ee Aqalka Sare (Senate) ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, kaddibna dib loogu doortay isla xilkaas sanadkii 2022. Aqalka Sare waa aqalka labaad ee baarlamaanka laba-aqal ah, wuxuuna ka kooban yahay 54 xubnood oo matala dowlad-goboleedyada.

Sida ku cad diiwaanka Wikidata iyo xogta Ururka Baarlamaannada Caalamiga ah (IPU), wuxuu dhashay 1 Diseembar 1946. Ka hor intaanu galin xilka guddoomiyenimo, wuxuu qabtay xilal wasiirnimo xilligii Dowladdii Federaalka Ku Meel Gaarka ahayd (TFG). Kursigiisa Aqalka Sare waxaa lagu tilmaamaa mid ka socda gobollada waqooyi-galbeed (Somaliland) ee qaybta kuraasta federaalka.

Asalka iyo xilalkii hore

Diiwaannada guud ee lagu tilmaamo taariikh-nololeedkiisa waxay sheegayaan in uu ku dhashay Baabile (deegaan ku yaal Itoobiya maanta), sanadkii 1946. Wikipedia-ga Ingiriisiga ayaa ku sheegaya inuu ahaa Wasiirka Hidaha iyo Dhaqanka sannadaha 2004–2006, xilligii madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf Axmed iyo ra'iisul wasaare Cali Maxamed Geedi, isla markaana uu qabtay xilka Wasaaradda Caafimaadka.

Hubanti la'aanTaariikhaha xilalka wasiirnimo ee lagu qoray ilaha furan waa kuwo is-burinaya (tusaale, muddo Wasaaradda Caafimaadka ah oo si aan sax ahayn loo qoray). Sidoo kale, taariikhda dhalashada ee 1 Diseembar 1946 waxay ku salaysan tahay xog baarlamaani oo aan si madax-bannaan loo xaqiijin. Faahfaahintaas waa in lagu daro digniin.

Guddoomiyihii koowaad ee Aqalka Sare (2017–2021)

Bishii Janaayo 2017, xubnaha Aqalka Sare ee cusub waxay Muqdisho ku doorteen Cabdi Xaashi Cabdullaahi guddoomiye. Bayaanka Xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOM) wuxuu sheegay inuu ku guuleystay 43 cod oo ka mid ah 52 cod oo la tiriyay wareegii koowaad, isagoo kaga adkaaday tartame la odhan jiray Mustaf Maxamed Qodax. Isla maalintaas waxaa la doortay laba ku-xigeen. Doorashadaas waxay ahayd tallaabadii ugu dambeysay ee ka horreysay doorashadii madaxweynenimo ee 2017.

Muranka doorashooyinka 2020–2021

Intii lagu jiray murankii doorashooyinka, Cabdi Xaashi wuxuu qaatay mowqifyo ka duwan kuwa dowladda dhexe. Warbaahinta gobolka ayaa sheegtay in bishii Nofeembar 2020 uu diiday qaabkii loo magacaabay guddiga doorashooyinka ee uu soo saaray ra'iisul wasaare Maxamed Xuseen Rooble, isagoo ku eedeeyay in laga saaray xubnihii uu isagu soo magacaabay, gaar ahaan kuwa la xiriira maamulka doorashada kuraasta gobollada waqooyiga. Sidoo kale, ilo warbaahineed ayaa xusay inuu ka soo horjeeday kordhinta muddo-xileedka madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ee muranka 2021.

Muddadiisii koowaad waxay dhammaatay 10 Ogosto 2021, marka la eego diiwaannada guud, kaddib markii xilligii baarlamaankii hore uu soo gabagaboobay. Inta u dhaxaysay Ogosto 2021 iyo Abriil 2022, xilka guddoomiye ku-meel-gaar ah waxaa hayay Maxamed Cali Yuusuf (Gaagaab), kaas oo geeriyooday Diseembar 2024.

Ku noqoshada xilka (2022)

26 Abriil 2022, Aqalka Sare wuxuu dib u doortay Cabdi Xaashi Cabdullaahi. Sida ay warbaahinta xigatay telefishinka dowladda SNTV, wuxuu helay 28 cod oo ka mid ah 54 xubnood, halka tartamihii ugu dhowaa uu helay 24 cod. Doorashadaas waxay ka mid ahayd tallaabooyinkii lagu dhammaystirayay habraaca doorashooyinka ee dib u dhac badan ku yimid, kaasoo ku dambeeyay doorashada madaxweynaha ee Maajo 2022. Ku-xigeennada la doortay waxaa ka mid ahaa Cali Shacbaan Ibraahim iyo Cabdullaahi Cali Xirsi (Tima-Cadde).

Hubanti la'aanXogta ku saabsan xaaladdiisa siyaasadeed ee sannadaha ugu dambeeyay — oo ay ka mid tahay warbixin sheegaysa inuu muddo dheer maqnaa sababo caafimaad awgood — waxay ku salaysan tahay ilo warbaahineed oo gobolka ah (heerka C) oo aan si madax-bannaan loo xaqiijin. Waa in si taxaddar leh loo qaato ilaa ay soo baxaan dukumentiyo rasmi ah oo baarlamaani ah.

Aragtiyo kala duwan

Mowduucan waa mid lagu kala aragti duwan yahay. Hoos waxa ku qoran aragtiyo saxeexan oo iskuul kasta uu leeyahay bayaan cad.

Iskuulka Federaalka

Aqalka Sare ma aha wax lagu qurxiyo baarlamaanka — waa ilaalada ugu dambeysa ee maamul-goboleedyada. Taariikhda Cabdi Xaashi Cabdullaahi waxay caddaysay in guddoomiye Senate uu si buuxda u leeyahay awood siyaasadeed marka uu difaacayo qaybta gobollada. Diidmadiisii Nofeembar 2020 ee qaabkii loo magacaabay guddiga doorashada, iyo cabashadiisa ku aaddan ka-saarista xubnihii uu soo magacaabay, waxay muujinaysaa in xarunta dhexe ay had iyo jeer isku daydo inay Senate-ka noqdo aqal wax lagu ansixiyo oo keliya. Ka soo horjeedkiisa kordhinta muddo-xileedka 2021 sidoo kale wuxuu muujiyay in dheellitirka labada aqal yahay difaaca dastuuriga ugu waxtarka badan. Talaabada saxda ah maanta waa in awoodda Senate-ka ee ansixinta heshiisyada iyo qaybinta kheyraadka lagu dhigo dukumenti dastuuri ah, aan lagu dhaafin heshiis siyaasadeed oo maalinlaha ah.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu difaacaa madax-bannaanida maamul-goboleedyada iyo qaybtooda kheyraadka. Dadaallada dhexe-u-ururinta wuxuu u akhriyaa xad-gudub awood. Danta maamul-goboleedka ayuu ka dhigaa cutubka aasaasiga ah ee falanqaynta.

Iskuulka Aragtida Somaliland

Halkan waxaa jira su'aal aan la iska dhaafi karin: kursi Senate ah oo lagu tilmaamo mid ka socda "gobollada waqooyi-galbeed" — yaa magacaabay, yaana matalaya? Cabdi Xaashi Cabdullaahi wuxuu ku fadhiyay aqal sheeganaya inuu matalo Somaliland, iyadoo Somaliland lafteeda leedahay baarlamaan, doorasho iyo maamul u gaar ah oo ka bilaabmay midnimadii 1960 ka horreysay. Muranka Nofeembar 2020 ee ku saabsanaa "maamulka doorashada kuraasta gobollada waqooyiga" wuxuu muujinayaa dhabta arrinta: kuraasi la qaybsanayo Muqdisho, aan lagu tashan dadka la sheegayo inay matalaan. Matalaad la magacaabo ma aha matalaad la doorto. Sidaas darteed, taariikh-nololeedkiisa siyaasadeed waxaan u aqrinnaa muujin caddaan ah oo ku saabsan sida nidaamka federaalka Soomaaliya uu isku dayo inuu sharciyad ku dhufto sheegasho aan ka jirin dhulka.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu udub dhexaad ka dhigtaa doodda ah in Somaliland ay ku noqotay madax-bannaanidii ka horreysay 1960 iyo waayo-aragnimada dhismaha dawlad gudaha ka dhalatay. Aqoonsi la'aanta wuxuu u arkaa arrin maamul-caajis ah, ma aha mid sharci ah. Wuxuu si joogto ah uga fogaadaa akhriska Muqdisho udub-dhexaadka u ah.

Iskuulka Dheellitirka Hay'adeed

Kiiskan wuxuu ka warramaya sii socodka hay'adeed marka la barbar dhigo kalsoonida shakhsiyaadka. Nin isku mid ah oo laba jeer la doorto guddoomiyenimada Senate — 43 cod oo 52 ah sanadkii 2017, kaddibna 28 cod oo 54 ah 2022 — wuxuu tusaale u yahay hoos u dhaca taageerada, taasna waa xog muhiim ah oo lagu qiimeeyo xasilloonida aqalka. Sidoo kale, muddada u dhaxaysay Ogosto 2021 iyo Abriil 2022, ee guddoomiye ku-meel-gaar ah, waxay muujinaysaa in Senate-ku weli ku tiirsan yahay habraacyo aan si buuxda u qoraalaysneyn. Digniinta ku xusan is-burinta taariikhaha wasiirnimo iyo xogta dhalashada ee IPU waa astaan kale: xisaab-ku-jireenimo ma jirto haddii diiwaanka rasmi ah uu ka madhan yahay hay'adaha. Talaabada koowaad waa diiwaan baarlamaani la daabaco, la xaqiijiyo, oo dadweynuhu heli karo.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu wax ka qoraa muraayadda awoodda dawladda iyo sii socodka hay'adaha. Waxa uu actors u arkaa dad xisaab-ku-socda, ma aha kuwo lagu tilmaamo eray qiimeyn ah. Wuxuu ka rajo badan yahay iskuulada kale in xal hay'adeed la gaadhi karo — taasi waa aaminsanaan hore, ma aha natiijo cilmiyeed.

Ilaha

  1. CSenate of Somalia — Wikipedia
  2. CSpeaker of the Senate of Somalia — Wikipedia
  3. CAbdi Hashi Abdilahi (Q109745153) — Wikidata
  4. CAbdi Hashi Abdullahi — Wikipedia
  5. CSomalia Upper House Elects New Speaker — Voice of Americajihayn: US
    Warbaahin ay maalgeliso dowladda Mareykanka.
  6. ASomalia's Upper House elects speaker and deputy speakers — UNSOM (Qaramada Midoobay)
  7. CSomalia Senate Speaker says will clarify position amid election impasse — Somali Guardian
  8. CSomalia: Upper House Speaker Rejects the Appointment of the New Electoral Committee — allAfrica
  9. CMohamed Ali Yusuf — Wikipedia
  10. CSenate speaker, Abdi Hashi re-elected in Somalia — Africanews
  11. CSomali Senate re-elects Abdi Hashi Abdullahi as speaker — Anadolu Agencyjihayn: TR
    Wakaalad wararka ah oo dowladda Turkiga leedahay; xogta waxay ka soo xigatay SNTV.
Qeybaha:555 eray · 11 ilo · 3 aragtiyo kala duwan