Cabsi

Cabsi (sidoo kale loo yaqaan baqdin) waa dareen aasaasi ah oo ku dhaca dad iyo xayawaan marka ay la kulmaan khatar dhab ah ama mid la filayo. Waa jawaab degdeg ah oo jirka iyo maskaxda ka wada qayb qaataan: laab-garaac degdeg ah, neefsasho dheereysa, muruqyo adkaanaya, iyo feejignaan sare u kacday.

Shaqada cabsida waxaa loo tilmaamaa mid ilaalin ah: waxay dadka u diyaarisaa in ay ka cararaan khatarta, la dagaallamaan, ama ay istaagaan oo aamusaan. Cabsi caadi ah waxay kala duwan tahay walbahaar (anxiety), oo inta badan la xiriirta khatar aan cad ahayn ama mid mustaqbalka ah.

Nooca jawaabta jirka

Marka khatar la arko, qaybo ka maskaxda — gaar ahaan amygdala — waxay dedejiyaan jawaab. Habka neerfaha ee sympathetic-ka waxaa uu kiciyaa sii-deynta hoormoonno sida adrenaline iyo cortisol. Natiijadu waa dhiig badan oo muruqyada u socda, indhaha oo balaadha, iyo dheefshiidka oo hakad ku dhaca. Tan waxaa caadi ahaan loogu yeeraa jawaabta 'dagaal ama caraar'.

Cabsi la barto iyo tan dabiici ah

Qaar ka mid ah waxyaalaha cabsi keena waxay u muuqdaan kuwo dabiici ah, sida cabsida dhicitaanka ama sanqadha degdegga ah. Kuwa kale waxaa lagu barto khibrad iyo bulsho: caruurta waxay ka soo qaataan waalidiinta iyo dadka ku hareeraysan waxa loo tixgeliyo khatar. Sidaas darteed astaamaha cabsida waxay ku kala duwan yihiin dhaqan iyo waqti.

Marka cabsi noqoto xanuun

Haddii cabsi ay noqoto mid xoog leh, joogto ah, oo aan ku habboonayn khatarta dhabta ah, waxaa lagu tilmaami karaa foobiya (phobia). Tusaalayaal caan ah waxaa ka mid ah cabsida meelaha cidhiidhiga ah, dhirta iyo xayawaanka gaarka ah, ama xaaladaha bulsheed. Habab daaweyn oo caan ah waxaa ka mid ah daaweynta fikirka iyo dhaqanka (CBT) iyo si tartiib tartiib ah la kulanka waxa cabsida keena.