Cad

Cad waa midab (ama sida qaar u yeeraan, midab-la'aan) oo ka dhasha marka indhaha la gaaro iftiin uu ku jiro dhammaan dhererrada hirarka la arki karo si isku dheelitiran. Walax cad waxay celisaa (reflect) qayb weyn oo iftiinka ku dhaca, iyada oo aan dhererro gaar ah nuugin. Sidaas darteed cad, madow iyo dambas-midabka (grey) waxaa loo tiriyaa midabo aan lahayn hue — kala duwanaanshahoodu waxay ku xiran tahay oo keliya inta iftiin la celiyo.

Nidaamyada midabka farsamada, cad wuxuu meel gaar ah ka buuxiyaa. Nidaamka RGB — kaas oo iftiin lagu isku daro (masaalka shaashadaha) — cad waxaa lagu helaa marka casaan, cagaar iyo buluug dhammaantood ay ugu sarreeyaan. Nidaamka CMYK ee daabacaadda, halkaas oo midab lagu jaro iftiin, cad waa halka aan midab lagu shubin: waa midabka warqadda ama sallaanka hoose.

Sida cad loo soo saaro

Walxaha cad ee la isticmaalo waxaa ka mid ah titanium dioxide, zinc oxide, iyo nuuradda (calcium carbonate). Kuwan waxay leeyihiin awood sare oo iftiin ay ku firxiyaan. Titanium dioxide ayaa maanta ah midab-siiyaha (pigment) cad ee ugu badan adduunka, waxaana lagu isticmaalo rinjiga, warqadda, caagga iyo xitaa cuntada iyo daawada. Waqtiyadii hore lead white (midab cad oo laxamka laga sameeyo) ayaa la isticmaalay, laakiin waa la yareeyay markii sunta laxamka la ogaaday.

Cad dabeecadda dhexdeeda

Baraf, sabuul iyo daruuro waxay u muuqdaan cad ma aha sababtoo ah walax cad ayaa ku jirta, ee waa sababtoo ah waxay ka kooban yihiin xabbado ama kiristaalo yaryar oo badan kuwaas oo iftiinka dhinacyo kala duwan ku firxiya. Isla sidaas, biyo iyo baraf oo kiristaal weyn leh waxay u muuqdaan hufan ama buluug-jaan. Xuubka dabaysha oo baraf cad ah wuxuu iftiin badan celiya, taasna waa qayb ka mid ah sida dhulka heerkulka u maamula (albedo).

Adeegsi bulsheed iyo astaan

Bulshooyin badan cad waxaa lala xiriiriyaa nadaafad, nabad iyo hufnaan. Calanka cad ee la taagto waxaa loo aqoonsan yahay calaamad joojin dagaal ama gorgortan. Diinta Islaamka, dharka cad ee ihraamka ayaa loo xirtaa xajka iyo cumrada, waxaana kafan cad lagu duugaa meyd. Dhaqamada qaar cad waa midabka aroosku xirto; kuwo kalena waa midabka baroorta. Macnaha midabku wuxuu ku xiran yahay dhaqan, ma aha sifo ku jirta midabka.