Cadaab

Cadaab (sidoo kale loo yaqaan Naar) waa fikrad diimeed oo tilmaamaysa meel ama xaalad ciqaab ah oo la sheego inay ka dambeyso geerida. Waxaa loo aqoonsadaa inay tahay meesha ay ku noqdaan kuwa sameeyay xumaan ama diiday caqiidada, sida ay qeexaan diimaha kala duwan. Fikraddu waxay ku dhex jirtaa diimaha Islaamka, Masiixiyadda, Yuhuudda, iyo dhaqamo kale oo hore.

Erayga Af-Soomaaliga ah ee 'Cadaab' wuxuu ka yimid Carabiga عذاب (cadhaab), oo macnaheedu yahay ciqaab ama silic. 'Naar' (نار) macnaheedu waa dab. Labada eray ayaa isku bedelaya wax loo isticmaalo hadal-haynta diinta ee Soomaalida.

Islaamka

Quraanka iyo xadiisyada waxay ku tilmaamaan Naarta meel dab ah oo loo diyaariyay kuwa gaalowga iyo dembiyada waaweyn galay. Waxaa loo isticmaalaa magacyo kala duwan sida Jahannam, Sacdiir, iyo Xudama. Aragtiyaha caqiidada Islaamka qaarkood waxay sheegaan in Muslimka dembiile ahi uu mudo joogo kadibna ka bixi karo, halka kuwa kale ay ku sii nagaadaan. Ciqaabtu waxay caadi ahaan lagu tilmaamaa kul, cabbitaan xun, iyo silic jireed.

Masiixiyadda iyo Yuhuudda

Masiixiyadda dhexdeeda, Cadaabku waxaa badanaa lagu sifeeyaa kala-tag Ilaah ah iyo ciqaab joogto ah. Kooxaha kaniisadaha ayaa ku kala duwan in ciqaabtu tahay mid weligeed ah, mid muddo leh, ama mid ruuxi ah oo aan jir ahayn. Yuhuudda dhexdeeda, fikradda ciqaabta aakhiro ma aha mid isku mid ah dhammaan dhaqamada; qorayaasha Rabbaaniyiinta ah waxay ka hadleen Gehinnom oo inta badan loo qeexo meel nadiifin ah oo muddo leh.

Dhaqamada kale

Diimaha Hinduuga iyo Budhiisamka waxay leeyihiin dabaqado ciqaab ah oo qofku ku qaato waqti go'an, kadibna ku laabto wareegga dhalasho-cusub (samsaara). Dhaqamada Giriigii hore waxay lahaayeen Hades iyo Tartarus. Sidaas darteed, in kasta oo magacyadu kala duwan yihiin, qaab-dhismeedka guud — jasaa oo ku salaysan camalka — waa mid soo noqnoqonaya.

Suugaan iyo farshaxan

Cadaabku wuxuu si weyn ugu jiraa suugaanta. Tusaalaha ugu caansan waa 'Inferno' ee Dante Alighieri (qarnigii 14aad), oo qeexaya sagaal wareeg oo Cadaab ah oo dembi kasta ciqaab u gaar ah leeyahay. Sawir-qaadeyaal badan ayaa mawduucan ka shaqeeyay, taasoo saameyn ku yeelatay sida dadku u soo qaataan muuqaalka fikradda.