Cadayn

Cadayn (waxaa sidoo kale loo yaqaan daliil) waa xog, shay ama xaqiiqo la soo bandhigo si loo taageero ama loo beeniyo sheegasho. Cadaynku ma aha go'aanka laftiisa; waa waxa go'aanka lagu saleeyo. Sheegasho aan cadayn lahayn waxay ku hartaa heer ah mala-awaal.

Ereyga waxaa loo isticmaalaa qaybo kala duwan: sharciga, sayniska, taariikhda iyo falsafadda. Meel kasta waxay leedahay shuruudo gaar ah oo lagu qiimeeyo cadaynka: sida sida loo helay, cidda soo bandhigtay, iyo in la dib-u-hubin karo iyo in kale.

Cadaynka sharciga

Maxkamadaha, cadaynku wuxuu noqon karaa marag furka dadka, dukumentiyo, shay la soo qabtay, ama warbixin khabiir. Nidaamyada sharci badan waxay leeyihiin xeerar go'aamiya cadaynka la aqbali karo (admissibility) iyo culayska caddaynta (burden of proof) — sida cidda waajib ku ah inay caddayso. Cadayn si sharci-darro ah loo helay ayaa nidaamyo qaar laga tuuraa.

Cadaynka sayniska

Sayniska, cadaynku wuxuu ka yimaadaa indho-indhayn iyo tijaabo la qori karo oo dadka kale dib u celin karaan. Xog hal mar la helay oo aan dib loo soo celin karin waxay leedahay culays yar. Habka caadiga ah waa in mala-awaalka la tijaabiyo, natiijadana lagu qiimeeyo xisaab tirakoob ah oo muujisa suurtagalnimada in natiijadu ay tahay mid nasiib ah.

Nooca iyo darajada

Cadaynka waxaa loo kala saaraa mid toos ah (tusaale: qof arkay dhacdada) iyo mid dadban oo lagu gartay astaamo (circumstantial). Waxaa kale oo la kala saaraa cadayn asal ah iyo mid gacmo badan soo martay. Guud ahaan, ilaha u dhow dhacdada iyo kuwa la hubin karo ayaa culays badan la siiyaa.