Cagaar

Cagaar waa midab ka mid ah midabbada muuqda ee indhaha bini'aadamku arki karo. Iftiinka cagaaran wuxuu leeyahay mowjado (dherer mowjad) ku dhow 500 ilaa 565 nanomitir, taasoo ka dhigaysa midab u dhexeeya buluugga iyo jaallaha marka la eego dariiqa iftiinka.

Indhaha dadka badankood waxay leeyihiin saddex nooc oo unug dareemayaal midab ah (cones). Mid ka mid ah wuxuu si xoog leh uga jawaabaa mowjadaha dhexe. Sababtoo ah isbarbardhigga jawaabaha unugyadaas, dadku waxay kala saaraan qeybo badan oo cagaar ah, oo tirooyinkooda ka badan yihiin kuwa midabbada kale ee qaar.

Sida cagaar u dhaco dabeecadda

Caleemaha geedaha iyo cawska waxay muuqdaan cagaar sababtoo ah waxay leeyihiin borotiin-midab la yiraahdo klorofil (chlorophyll). Klorofilku wuxuu nuugaa iftiinka guduudan iyo buluugga, halka iftiinka cagaaran uu badanaa dib u celiyo. Sidaas darteed dadka wuxuu u muuqdaa cagaar. Marka klorofilku dhimo — tusaale xilliga deyrta ama marka caleenta engegto — midabbo kale sida jaalle, casaan iyo bunni ayaa soo muuqda.

Farsamada midab-samaynta

Nidaamyada iftiinka ee sida telefishinka iyo shaashadaha, cagaar waa mid ka mid ah saddexda midab aasaasi ah (guduud, cagaar, buluug — RGB). Isku darka cagaar iyo guduud wuxuu bixiyaa jaalle. Nidaamyada daabacaadda oo midabku ka shaqeeyo nuugidda (CMYK), cagaar wuxuu ka soo baxaa isku darka cyan iyo jaalle.

Isticmaalka calaamadaha iyo bulshada

Cagaar waxaa loo isticmaalaa calaamad muujinaysa dhirta, beeraha iyo deegaanka. Ururrada iyo xisbiyada ka shaqeeya arrimaha deegaanka badanaa waxay cagaar u qaataan astaan, iyo erayada sida 'siyaasadda cagaaran' ayaa laga soo qaatay. Isticmaalka kale ee caadi ah waa nalalka taraafikada, halkaas oo cagaar uu tilmaamayo 'soco'. Diinta Islaamka iyo dhaqamada dalal badan oo Muslim ah, cagaar waxaa loo arkaa midab la xiriira barwaaqo iyo Janno, taas oo ka muuqata calammada dalal badan oo Carbeed iyo Afrikaan ah.