Caleen

Caleen waa xubin ka mid ah dhirta badankood, oo caadi ahaan ka soo baxda laanta ama jirridda. Waxay inta badan qaabkeedu yahay mid fidsan oo khafiif ah, taasoo kordhisa dusha iftiinka qorraxda qabsata. Shaqada ugu weyn ee caleentu waa sawir-dhalin (photosynthesis) — habka dhirtu ku beddesho iftiinka, biyaha iyo kaarboon-laba-ogsaydhka cunto sonkor ah.

Caleemuhu waxay kaloo ka qaybqaataan neefsashada dhirta iyo sii-daynta biyaha uumi ahaan (transpiration). Qaab, cabbir iyo dhumucdu aad bay u kala duwan yihiin: waxaa jira caleemo balaadhan oo dhirta kulaylaha ah, iyo kuwo qodxo u eg sida geedaha lamadegaanka, halkaas oo yaraynta luminta biyaha ay muhiim tahay.

Qaab-dhismeedka

Caleen caadi ah waxay leedahay bal (lamina) oo ah qaybta fidsan, iyo cadad (petiole) oo ku xidha laanta. Dusha sare iyo tan hoose waxaa daboolaya lakab ilaaliya oo la yidhaahdo kutikal (cuticle), kaas oo joojiya in biyaha si degdeg ah u baxaan. Dhexdeeda waxaa ku yaal unugyo ay ku jiraan koloroflil (chlorophyll), oo ah midabka cagaaran ee iftiinka nuuga.

Godadka hawada

Caleentu waxay leedahay godad yaryar oo la yidhaahdo stoomata, oo inta badan ku badan dhinaca hoose. Godadkan waxay gelisaa kaarboon-laba-ogsaydh, waxayna soo saartaa ogsijiin iyo uumi biyood. Unugyo gaar ah oo ku xeeran ayaa fura ama xidha godadka iyadoo lagu salaynayo heerka biyaha iyo iftiinka.

Xididada caleenta

Xariiqyada muuqda ee caleenta waa marinno gudbiya biyaha iyo nafaqada (xylem) iyo cuntada la sameeyay (phloem). Habka ay u kala baxaan waa mid kala duwan: qaar shabag ayay u eg yihiin, qaarna waa xariiqyo isbarbar socda sida caleemaha cawska.

Isbeddelka xilliyada

Dhirta qaarkood waxay caleemaha ridaan xilli gaar ah, tusaale ahaan marka qabow ama abaar timaaddo. Kahor ridida, dhirtu waxay nafaqada qaar dib ugu celisaa laamaha, koloroflilkuna wuu yaraadaa — sidaas darteed midabku wuxuu u beddelmaa jaalle ama guduud.