Calool

Calooshu waa xubin god leh oo qayb ka ah habka dheefshiidka (nidaamka cuntada gudaha jirka lagu jajabiyo). Waxay ku taallaa qaybta sare ee caloosha weyn, inta u dhaxaysa hunguriga (marinka cuntada) iyo xiidmaha yaryar. Shaqadeeda ugu weyn waa in ay cuntada muddo kaydiso, ku qasto dheecaanno, kadibna si tartiib ah ugu sii dayn kartaa xiidmaha.

Derbiga caloosha wuxuu leeyahay lakabyo muruq ah oo isku dhufta cuntada ilaa ay noqoto walax dareere u eg oo la yiraahdo chyme. Isla mar ahaantaana, unugyada gudaha ah waxay soo saaraan aashito hydrochloric ah iyo ensaymo, kuwaas oo bilaaba jajabinta borotiinka.

Qaab-dhismeedka

Calooshu waxay caadi ahaan u qaybsantaa dhowr qaybood: qaybta ku xigta hunguriga (cardia), qaybta sare ee buurbuuran (fundus), jirridda dhexe (body/corpus), iyo qaybta hoose ee ku dhow xiidanka (pylorus). Laba xannibaad oo muruq ah ayaa xakameeya socodka: mid ka hor caloosha oo ka hortagaya in cuntadu hunguriga ku soo noqoto, iyo mid caloosha ka dambeeya oo maamula bixitaanka chyme. Marka ay madhan tahay, gudaha caloosha waxaa ku yaal duudduubyo (rugae) oo u oggolaanaya inay ballaarato marka cunto la qaato.

Shaqada dheefshiidka

Unugyo kala duwan ayaa dheecaanno kala duwan soo saara. Unugyada parietal-ka ah waxay soo saaraan aashitada hydrochloric-ka, taas oo caloosha ka dhigaysa meel aad u aashito badan. Unugyada chief-ka ah waxay soo saaraan pepsinogen, oo aashitadu u beddesho pepsin — ensaymka borotiinka jajabiya. Unugyo kale waxay soo saaraan xabag (mucus) iyo bicarbonate kuwaas oo ilaaliya derbiga caloosha si aanu aashitadu u gubin. Hormoonka gastrin-ka ah wuxuu kor u qaadaa soo saarista aashitada marka cunto la cuno.

Nuugista iyo xakamaynta

Caloosha lafteedu ma aha meesha ugu weyn ee nafaqada laga nuugo; inta badan nuugistu waxay ka dhacdaa xiidmaha yaryar. Hase ahaatee, qaar ka mid ah walxaha yaryar — sida biyo, aalkolo iyo dawooyin gaar ah — waxay ka gudbi karaan derbiga caloosha. Calooshu waxay kaloo soo saartaa walax loo baahan yahay nuugista fiitamiin B12 gadaal ka dambeeya xiidanka.

Xaalado caafimaad

Xaaladaha caloosha saameeya waxaa ka mid ah barar ku dhaca derbiga (gastritis), boog caloosheed (ulcer), iyo dib-u-noqoshada aashitada ee hunguriga. Bakteeriyada Helicobacter pylori waxaa lala xiriiriyaa boogaha caloosha iyo qaar ka mid ah kansarrada caloosha. Dawooyinka yareeya soo saarista aashitada iyo daaweynta antibiyootiga ah ayaa qayb ka ah maaraynta caadiga ah.