Canab
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
178 luqadood

Canab waa miro yaryar oo ku baxa rucubyo (kutlado) ka soo baxa dhirta canabka ee jinsiga Vitis, oo ah dhir fidsan oo isku duub duuba (liana) oo u baahan taageero ama qori si ay kor ugu kacaan. Midabkiisu wuxuu noqon karaa cagaar, huruud, casaan, guduud ama madow-buluug. Miraha waxay leeyihiin maqaar khafiif ah, hilib jilicsan oo casiir badan, iyo abuur yaryar; noocyada la horumariyay qaarkood abuur ma leh.
Canabka waxaa loo cuni karaa iyada oo cusub, waxaana laga sameeyaa sabiib (canab qalajiyay), casiir, khal, iyo khamri. Sidaas darteed beeritaanka canabka wuxuu ku fidsan yahay gobollo badan oo aduunka ah, gaar ahaan meelaha cimiladoodu tahay mid Mediterranean ah oo qabow yar xilliga jiilaalka, kuleyl iyo qorrax badanna leh xilliga bisaylka.
Muuqaalka dhirta
Geedka canabku wuxuu leeyahay laamo dhaadheer oo dabacsan iyo xarkaha isqabashada (tendrils) oo isku duuba wax kasta oo agtiisa ah. Caleemuhu waa ballaadhan oo leh shan geesood oo caadi ah. Ubaxyadu waa kuwo yaryar oo cagaaran oo ku dhex jira rucubyo; kadib marka ay bacrimiyaan waxay noqdaan miro. Beeraleyda badanidoodu waxay isticmaalaan jaridda (pruning) sannadle ah si ay u xakameeyaan tirada rucubyada iyo tayada sonkorta ee miraha.
Isticmaalka
Qaybta ugu weyn ee canabka aduunka lagu soo saaro waxaa loo isticmaalaa khamri-samaynta, halka inta kale loo qaybiyo canab miis (kan si toos ah loo cuno) iyo sabiib. Sabiibta waxaa lagu sameeyaa in canabka lagu qalajiyo qorraxda ama makiinado kuleyl leh, taas oo kordhisa sonkorta ka jirta oo dheeraysa muddada kaydka. Canabka waxaa sidoo kale laga sameeyaa saliid abuur, jaam, iyo khal.
Nafaqada
Canabku wuxuu ka kooban yahay biyo badan, sonkoro dabiici ah (glucose iyo fructose), fiitamiin C iyo K, iyo walxo antioxidant ah oo ku badan maqaarka noocyada madow. Sabiibta, iyada oo biyaha laga saaray, waxay leedahay culeys sonkor iyo tamar ah oo aad uga sarreeya canabka cusub isku miisaan ah.
Taariikh iyo faafitaan
Beeritaanka canabka waa mid da' weyn oo ku xidhan gobollada Bariga Dhexe iyo Badda Dhexe, halkaas oo laga soo bilaabo waqtiyo hore loo isticmaali jiray cunto iyo cabitaan ahaan. Kadib wuxuu ku faafay Yurub, kadibna qaaradaha kale iyada oo loo marayo socdaalka iyo ganacsiga. Maanta waxaa jira kumanaan nooc (cultivar) oo la horumariyay si ay ugu habboonaadaan cimilo kala duwan iyo ujeeddooyin kala duwan.