Canuuni

Canuuni (Ingiriisi: durian) waa miro ka soo baxa geedo ka tirsan hiddo-raaca (genus) Durio. Waxa ay asal ahaan ka soo jeeddaa gobollada kulaylaha qoyan ee Koonfur-bari Aasiya, gaar ahaan jasiiradaha Borneo iyo Sumatra iyo gacanka Malay. Nooca ugu badan oo beeraha lagu tabcado waa Durio zibethinus.

Mirihii wuu weyn yahay, qolofta dibadda waxay leedahay qodxo adag oo dhaadheer, gudaha waxaa ku jira qaybo (aril) jilicsan oo huruud ama caddaan ah kuwaas oo la cuno, mid walbana wuxuu ku duuban yahay abuur. Miraha waxaa lagu kala saaraa ur xoog leh oo fog u gaadha; dadka qaar way jecel yihiin, qaar kalena way ka fogaadaan. Sababtaa awgeed, meelo qaar sida hoteellada iyo baabuurta dadweynaha ee magaalooyinka Aasiya waxaa jira xayiraado ku saabsan la-socodka mirahaas.

Geedka iyo koritaanka

Geedka canuunigu waa geed dheer, dhalaal joogsi ah, oo u baahan roob badan, kulayl joogto ah, iyo ciid biyo-daadsha wanaagsan. Ubaxyada waxaa caadi ahaan iska dhex-marisa fiidmeerta (bats) iyo cayayaanka habeenkii shaqeeya, taas oo ka dhigaysa geedka mid ku tiirsan noolaha deegaanka. Miraha waxay ku bislaadaan xilliyo gaar ah sannadka, kadibna waa la soo gurta ama waa laga sugaa inay dhulka ku dhacaan.

Isticmaal iyo dhaqan

Miraha waxaa cadaad ahaan la cunaa, waxaana kaloo laga sameeyaa jelaati (ice cream), keeg, rooti buux, malaawi, iyo maraq macaan. Waxaa jira sidoo kale noocyo la qasbo ama la haleelo si loo dhigto muddo dheer. Ka sokow miraha, abuurka la kariyay waa lagu cunaa meelo qaar.

Dhaqaale

Beerashada canuunigu waa ganacsi muhiim ah dalalka Tayland, Malaysia, Indonesia iyo Filibiin. Wax-soo-saarka intiisa badan waxaa loo dhoofiyaa Shiinaha iyo suuqyada kale ee Aasiya, iyadoo noocyo la beddelay (cultivars) sida Monthong iyo Musang King ay qiimo suuq sare leeyihiin. Waxaa jira sidoo kale beero cusub oo lagu balaariyay dhulal duurjoog ahaan jiray, taas oo dood deegaan keentay.