Casqalaan
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
75 luqadood
Casqalaan (Ingiriisi: Ashkelon; Carabi: عسقلان) waa magaalo xeebeed oo ku taal xeebta bari ee Badda Mediterranean, koonfur-galbeed ee Israa'iil. Waa mid ka mid ah goobaha degganaanshaha ugu qadiimiga ah ee gobolka, oo taariikhdeeda dib u xigta kumanaan sano. Maanta waa magaalo casri ah oo leh dekedo, warshado iyo xeebo dalxiis.
Magaaladu waxay ku taal meel u dhow xadka Marinka Gaza. Taasi waxay ka dhigtay Casqalaan meel si joogto ah ku lug leh khilaafyada hubaysan ee u dhexeeya Israa'iil iyo kooxaha hubaysan ee Gaza, gaar ahaan gantaalaha la ridi jiray iyo dhaqamada difaacyada cirka.
Taariikhda hore
Casqalaan waxay taariikh ahaan mid ka mid ah magaalooyinka Falastiiniyiinta hore (Philistines) ee la sheegay in ay lahaayeen shan magaalo waaweyn. Kadib waxay gacanta ugu gashay dowladihii isbedbedelay ee gobolka: Ashuur, Baabil, Faaris, Giriig, Rooma iyo Bayzanti. Xilligii Roomaanka iyo Bayzantiga waxay ahayd xarun ganacsi iyo dekad muhiim ah. Waxay sidoo kale magac lahayd xilligii Islaamka hore iyo dagaalladii Salaadiinta (Crusades), taasoo sababtay in qalcadaha magaalada dhawr jeer la dumiyo oo dib la dhiso.
Magaalada casriga ah
Magaalada maanta jirta waxay soo baxday kadib 1948, iyada oo lagu dhisay agagaarka tuulada Carabta ee al-Majdal, oo dadkeedii asal ahaa badanaa laga barakiciyay dagaalkii 1948. Casqalaan waxay ku koray soo-galootiga Yuhuudda ee ka yimid Yurub, Waqooyiga Afrika iyo dabadeed Midowgii Soofiyeeti. Waxay hadda ka mid tahay magaalooyinka waaweyn ee koonfurta dalka, iyadoo tirada dadka lagu qiyaasay boqolaal kun.
Dhaqaalaha iyo kaabayaasha
Dhaqaalaha magaalada wuxuu ku tiirsan yahay warshadaha, dalxiiska xeebta, iyo kaabayaal muhiim ah oo heer qaran ah. Waxaa ku yaal warshad weyn oo koronto dhalisa, iyo goob nadiifinta biyaha badda (desalination) oo qayb ka mid ah biyaha isticmaalka guryaha ee dalka gaarsiisa. Sidoo kale waxaa ku yaal beeraha xeebta iyo ganacsiga dekadeed.
Hidaha iyo dalxiiska
Kaydka qadiimiga ah ee Casqalaan — oo ay ku jiraan burburka darbiyada duugga, kaniisado, iyo tiirar Roomaan — waa beer qaran oo dalxiisayaal soo booqdaan. Xeebaha dhaadheer ee Mediterranean waa mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee soo jiidashada dalxiiska gudaha.