Centaurus

Centaurus waa xiddigis (constellation — koox xiddigo ah oo cirka lagu qeexay si aqoonsi loogu fududeeyo) ku yaal cirka koonfureed. Waa mid ka mid ah 88-da xiddigis ee ay Ururka Astaroonoomiga Caalamiga ah (IAU) si rasmi ah u xadeeyay. Magaca wuxuu ka yimid Centaur-ka, oo ah khuraafaadka Giriigga uunkiisu yahay nin nus-faras ah.

Centaurus wuxuu ka mid yahay xiddigisyada ugu ballaaran ee cirka, waana mid xiddigo dhalaal badan leh oo si fudud looga arko qeybta koonfureed ee dunida. Waqooyiga fog kama muuqdo ama qayb yar oo horaadka ah ayaa kaliya ka soo bixi karta.

Xiddigaha muhiimka ah

Xiddiga ugu dhalaalka badan waa Alpha Centauri (magaca kale Rigil Kentaurus). Waa nidaam xiddigo badan leh, oo ay ku jirto Proxima Centauri, taasoo la aqoonsan yahay in ay tahay xiddiga ugu dhow qorraxdeenna. Beta Centauri (Hadar/Agena) waa xiddiga labaad ee dhalaalka. Labadan xiddig waxaa badanaa loo isticmaalaa in lagu helo xiddigiska yar ee Crux (Iskutallaabta Koonfureed).

Walxaha cirka ee daafaha ah

Gudaha xadka Centaurus waxaa ku yaal Omega Centauri, oo ah kutlad xiddigeed wareegsan (globular cluster) oo aad u weyn oo si fudud loo arki karo. Waxa kale oo halkaas ku yaal galaxy-ga Centaurus A, oo ah il xoog leh oo mawjadaha raadyaha ah, badanaana loo isticmaalo daraasadda dhaqdhaqaaqa udub-dhexaadka galaxy-yada.

Taariikh iyo isticmaal

Centaurus wuxuu ka mid yahay xiddigisyadii uu Ptolemy ku daray liiskiisii hore ee xiddigisyada. Qeybo ka mid ah aaggii hore ee Centaurus ayaa markii dambe loo goostay xiddigiska Crux. Maanta xadadka waxay ku salaysan yihiin qeexitaanka rasmiga ah ee la ansixiyay qarnigii 20-aad.