Ciddi

Ciddi waa qayb adag oo qallalan oo ka baxda dusha sare ee caaradda far ama suul. Waxay ka samaysan tahay keratin, oo ah borotiin adag oo sidoo kale ka mid ah timaha iyo qollof-maqaarka sare. Ciddiyaha waxay ka mid yihiin astaamaha xoolaha naaska nuuga (mammals), gaar ahaan dadka, daanyeerada iyo qaar ka mid ah xayawaanka kale; xayawaan kale waxaa ka baxa qaab kale sida cidiyaha qabsashada (claws) ama qoobka.

Shaqada ciddiga waxaa ka mid ah ilaalinta caaradda faraha ee jilicsan, taageerada dareenka taabashada, iyo ku caawinta hawlaha yaryar sida qoritaanka, gooyada iyo qabsashada waxyaabaha khafiifka ah. Ciddiga sidoo kale waa cabbir caafimaad; isbeddellada midabka, qaabka ama korriinka waxay marmar tilmaan u noqdaan xaalado caafimaad kale.

Qaab-dhismeedka

Ciddiga wuxuu leeyahay dhowr qaybood. Saxanka ciddiga (nail plate) waa qaybta muuqata oo adag. Sariirta ciddiga (nail bed) waa maqaarka hoos yaal oo saxanka ku dheggan yahay. Xididka ciddiga (matrix), oo ku yaal cidhifka hoose ee gudaha maqaarka, waa halka unugyada cusub laga soo saaro; halkaas ayaa korriinka ka bilowdo. Bidaarta cad ee qaab-bil ah (lunula) waxay ku taal salka ciddiga qaar badan oo dad ah. Maqaarka faraha ku wareegsan cidhifyada ciddiga wuxuu difaac ka dhigan yahay bakteeriyada iyo fangaska.

Korriinka

Ciddiga si joogto ah ayuu u koraa intii nolosha socoto, maadaama unugyada cusub laga soo saaro matrix-ka oo kuwii hore hore u riixaan. Ciddiyaha gacanta guud ahaan si degdeg badan ayay u koraan marka la barbardhigo kuwa cagta. Xawaaraha korriinka waxaa saameeya da'da, cuntada, deegaanka qabowga iyo kulaylka, iyo xaaladaha caafimaad. Marka matrix-ka la dhaawaco, ciddiga wuxuu ku soo bixi karaa qaab qalloocan ama dib uma soo bixo.

Cudurro iyo xaalado

Xaaladaha caan ah waxaa ka mid ah fangaska ciddiga (onychomycosis), oo keena adkeyn iyo midab-beddel; ciddiga gudaha maqaarka galay, oo inta badan ka dhaco suulka weyn ee cagta; iyo gariiradda ama dillaacyada ka dhasha qalajin ama kiimikooyin. Cudurro maqaar sida psoriasis waxay ciddiga ku reebaan god-godyo ama kala-goys. Dhaawaca ciddiga wuxuu keeni karaa dhiig hoos-uruur (subungual hematoma) oo ciddiga ka dhaco.

Dhaqan iyo daryeel

Ciddiyaha waxaa lagu daweeyaa oo lagu qurxiyaa dhaqamo kala duwan: gooyn, jarrin, midabbayn iyo ciddiyo dahaadh ah. Warshadaha qurxinta ciddiga (manicure iyo pedicure) waa suuq weyn caalami ah. Daryeel caafimaad ahaan waxaa lagula taliyaa in ciddiga si toos ah loo gooyo, nadaafad la ilaaliyo, iyo aalado wadaagga ah la iska ilaaliyo si looga hortago faafitaanka fangaska.