Cidhif
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
69 luqadood
Cidhif waxaa loo isticmaalaa gobollada ku dhow labada cidhif ee Dhulka: gobolka Waqooyiga (Arktik) iyo gobolka Koonfurta (Antaarktik). Waa meelaha ugu fog dhulbaraha, halkaas oo qorraxdu had iyo jeer si dhilif ah u soo dhacdo, taasoo yaraynaysa tamarta kulaylka ee dhulka gaadha.
Labada gobol waxay leeyihiin astaamo isku mid ah: qabow xooggan, baraf iyo baraf-badeed, iyo xilliyo iftiin oo aad u kala duwan sannadka dhexdiisa. Hase yeeshee dhismahoodu waa kala duwan yahay: Arktik waxay inta badan tahay bad barafaysan oo ay ku wareegsan yihiin qaaradaha, halka Antaarktik ay tahay qaarad dhul ah oo ku daboolan baraf, oo bad ku wareegsan tahay.
Xuduudaha juqraafiyeed
Hab caadi ah ayaa cidhifyada ku xaddida xariiqyada wareegga cidhifka — Wareegga Arktik ee woqooyiga iyo Wareegga Antaarktik ee koonfurta. Meelahaas gudahooda waxaa jira ugu yaraan hal maalin oo qorraxdu aanay dhicin (habeen-la'aan) iyo hal maalin oo aanay soo bixin. Cilmi-baarayaal qaar waxay xadka ku salleeyaan heerkulka xagaaga ama xuduudaha geedaha, ee ma aha xariiqyo latitude oo keliya.
Cimilada iyo barafka
Barafka cad ayaa dib u celiya inta badan iftiinka qorraxda (albedo sare), taasoo sii xoojisa qabowga. Barafka badda ee Arktik wuu ballaadhaa xilliga jiilaalka wuuna yaraadaa xagaaga. Antaarktik waxay hoos yimaaddaa gogol baraf oo qoto dheer oo haysta qayb weyn oo biyaha macaan ee adduunka ah. Isbeddelka cimilada waxaa lagu cabbiraa saamaynta uu ku yeesho ballaadhka barafka iyo heerarka badda.
Nolosha iyo dadka
Nolosha cidhifyada waxay ku tiirsan tahay badda: xayawaanka sida orso cad, warwaal, iyo shimbiraha badda ee woqooyiga; pengwiinka, warwaal iyo nibiriyada ee koonfurta. Arktik waxaa daggan bulshooyin asal ahaan halkaas ku nool, oo dhaqan iyo dhaqaale ahaan ku xidhan ugaadhsi iyo kalluumaysi. Antaarktik ma laha dad si joogto ah u deggan; waxaa jira saldhigyo cilmi-baaris oo dawladuhu maamulaan.
Maamulka
Antaarktik waxaa lagu maamulaa heshiis caalami ah oo dhigaya in qaaraddu loo isticmaalo ujeeddooyin nabadeed iyo cilmi-baaris, isla markaana la hakiyo sheegashooyinka dhulka. Arktik waxay ku jirtaa xuduudaha dawlado kala duwan, waxaana la iskaashadaa arrimaha deegaanka, maraakiibta iyo kheyraadka.