HalbeegEnsaykloobediya furanIn English
BogWadahadalAkhriFiiri taariikhda

Ciidanka Gaarka ah ee Gorgor

Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English

3 luqadood

Gorgor (macnaha: shimbirta gorgorka) waa cutub commando ah oo ka tirsan Ciidamada Qaranka Soomaaliyeed (Somali National Army), kaas oo la sameeyay sannadkii 2017 iyadoo lagu salaynayay heshiis laba-geesood ah oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga. Tababarka aasaasiga ah waxaa lagu qabtaa xerada milatari ee TURKSOM ee Muqdisho, halka tababarka commando-ga qayb ka mid ah lagu bixiyo xarunta tababarka commando-ga ee Isparta ee Turkiga, iyo goobo kale sida Manisa.

Falanqeeyayaal difaac ah waxay Gorgor ku tiriyaan cutubyada ugu tababaran badan ee hubaysan ee Soomaaliya, kaddib Danab (cutubka Maraykanka tababaray). Waxaa loo isticmaalaa hawlgallada ka-hortagga argagixisada ee lidka Al-Shabaab, laakiin sidoo kale waxaa lala xiriiriyay adeegsi siyaasadeed gudaha muranada dawladda federaalka iyo maamul-goboleedyada.

Asalka iyo tababarka

Iskaashiga milatari ee Turkiga iyo Soomaaliya wuxuu ku salaysan yahay heshiisyo la saxeexay 2010 iyo 2012, kaddibna xerada TURKSOM oo la furay 30 Sebtembar 2017 ee Muqdisho — taas oo ah saldhigga milatari ugu weyn oo Turkiga dibadda ku leeyahay. Gorgor iyo cutubka booliska gaarka ah ee Haramcad labaduba waxay ka soo baxeen barnaamijkaas tababar. Waxaa la soo sheegay in Turkiga tababaray ilaa 16,000 askari Soomaaliyeed guud ahaan, oo ay ku jiraan sarkaal iyo sarkaal-hoosaad.

Hawlgalka tababarku wuxuu caadi ahaan ka bilaabmi jiray bilo tababar aasaasi ah oo TURKSOM ah, kaddibna qaybo ka mid ah ciidanka waxaa loo diray Turkiga si ay u qaataan tababar commando ah. Sannadkii 2025, Wakaalada Wararka Qaranka Soomaaliyeed (SONNA) waxay ku warrantay in Guutada 21-aad ee Gaashaandhigga 1-aad ee Gorgor ay noqotay guutada ugu horreysay oo dhammaystiran oo wada tababar isku mid ah ku qaadatay Manisa, Turkiga.

Tirada iyo qalabka

Tirada Gorgor way kala duwan tahay ilo-ilo. Qiimayn cilmi-baaris ah oo 2023-2024 ah waxay sheegtay in in ka badan 6,000 askari la tababaray tan iyo 2017, halka tirada shaqaynaysa Maarso 2024 lagu qiyaasay ku dhawaad 4,000 — farqiga waxaa lagu sharraxay ka-baxsanaan ciidan iyo khasaare hawlgal. Warbaahin gobolka ah oo 2021 ah waxay tirada u dhigtay 4,500–5,000.

Qalabka Gorgor inta badan waxaa ka yimid deeqo Turki ah. Sannadaha 2020 iyo 2021 waxaa la gudbiyay gaadiid nooca BMC Kirpi ah (gaadiid miino-caabbin ah, MRAP) iyo gaawe milatari nooca Aktan ah, oo lagu wareejiyay Wasaaradda Difaaca Soomaaliya. Turkiga sidoo kale wuxuu Soomaaliya siiyay diyaaradaha aan duuliye lahayn ee Bayraktar TB2, oo la adeegsaday duqeymo lidka Al-Shabaab, taas oo mararka qaar dood ka dhalisay xannibaadda hubka ee Qaramada Midoobe.

Hawlgallada

Cutubyada Gorgor waxay ka qayb qaateen hawlgalka dhexe ee 2022 ee Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe oo lala qabtay maleeshiyaadka Macawiisley, iyo hawlgallada 2025 ee Shabeelle. Bishii Febraayo 2025, Guutada 17-aad ee Gorgor (Buundada 175-aad) waxay la kaashatay Guutada 14-ka Oktoobar hawlgal lagu burburiyay barxado canshuur-qaad oo Al-Shabaab ku lahaa Shabeellaha Hoose. Sarkaal Gorgor ka soo jeeda, Dayax Abdi Abdulle, wuxuu 2023–24 hayay taliska ciidanka dhulka ee ciidamada qaranka.

Doorka siyaasadeed iyo dhaleeceynta

Falanqeeyayaal ammaan waxay sheegeen in Gorgor mar walba loo diray meelaha ay dawladda federaalka doonaysay in ay saamayn ku yeelato doorashooyinka maamul-goboleedyada. 19 Febraayo 2021, ciidamada ammaanka Muqdisho — oo ay ku jiraan Gorgor sida ay sheegeen mudaaharaadayaal iyo warbaahin — waxay xannibeen mudaaharaad mucaarad ah, waxaana rasaas dhacday. Bishii Nofembar 2024, Gorgor waxaa loo diray Jubbada Hoose kaddib doorashada Jubbaland oo dawladda federaalka diiday. Falanqayn hay'adeed waxay tilmaamtay in Gorgor ay ka yar tahay Danab marka la eego difaacidda nidaamka taliska iyo xakamaynta ka saamaynta siyaasadda, maxaa yeelay Ankara ma hayso ilaalin la mid ah tan Maraykanka u sameeya Danab.

Hubanti la'aanTirooyinka la xiriira Gorgor (tirada la tababaray, tirada shaqaynaysa, tirada guutooyinka) way isku khilaafsan yihiin ilo kala duwan, mana jiro liis rasmi ah oo dawladda Soomaaliya soo saartay. Magacyada taliyayaasha hadda jira iyo qaab-dhismeedka gaashaandhigyada sidoo kale si buuxda ma xaqiijisna ilo aasaasi ah. Sidoo kale, warbixinno wax ka sheegaya gaadiid dagaal culus (tanks) oo Gorgor la siiyay waxay ka yimaadeen ilo warbaahin farsamo ah oo aan la xaqiijin karin.
XusuusinErayga 'Gorgor' waxaa mararka qaar loo isticmaalaa cutubka oo dhan (division), mararka kalena guuto gaar ah (tusaale: Guutada 17-aad ee Gorgor). Haramcad waa cutub kale oo Turkiga tababaray, laakiin wuxuu ka tirsan yahay booliska, ma aha ciidanka qaranka.

Joogitaanka Turkiga ee 2025

Bishii Abriil–Maajo 2025, Turkiga wuxuu kordhiyay ciidamadiisa Soomaaliya ku sugan ilaa 500 askari dheeraad ah — oo ay ku jiraan commando iyo shaqaale hawlgallada diyaaradaha aan duuliye lahayn — taas oo tirada guud gaarsiisay ku dhawaad 800. Kordhinta waxay ku beegantay wakhti ay howlgalka Midowga Afrika (AUSSOM) ka gaabinayay tirada ciidan iyo maalgelin, taas oo culays dheeraad ah saartay cutubyada Soomaaliyeed sida Gorgor iyo Danab.

Aragtiyo kala duwan

Mowduucan waa mid lagu kala aragti duwan yahay. Hoos waxa ku qoran aragtiyo saxeexan oo iskuul kasta uu leeyahay bayaan cad.

Iskuulka Turkiga ee Geeska Afrika
jihayn: TR

Gorgor waa caddaynta ugu cad ee ah in iskaashiga Ankara iyo Muqdisho uu yahay mid dheer-muuqaal leh, ee aan ahayn ganacsi degdeg ah. Marka kuwa kale ay ka baxayeen goobta, Turkigu wuxuu furay TURKSOM 2017, wuxuuna tababar isku xiran ku bixiyay Muqdisho, Isparta iyo Manisa — ilaa 16,000 askari ayaa la sheegay in la tababaray. Kirpi-yada MRAP-ka ah, gaadiidka Aktan iyo Bayraktar TB2 ma aha hadiyad calaamadeed; waa awood dhab ah oo goobta lagu isticmaalay. Sannadkii 2025, marka AUSSOM ay ciidan iyo maalgelin ka gaabisay, Ankara waxay kordhisay ilaa 500 askari oo dheeraad ah. Kani waa nooc iskaashi oo lagu dhiso hay'adaha Soomaaliyeed, oo aan lagu bixin la-taliyayaal dibadeed oo joogto ah. Dhaleeceynta ah in Ankara aysan ilaalin fara-badan lahayn waxay iska indhatiraysaa mabda'a ah in madax-bannaanida Soomaalidu tahay tan go'aanka leh, ee aan ahayn deeq-bixiyaha.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu joogitaanka Turkiga ee Soomaaliya iyo siyaasadda Geeska Afrika ka akhriyaa muraayadda mudnaanta siyaasadda dibadda ee Turkiga. Doorka Turkiga wuxuu si ka wanaagsan uga eegaa actor-yada kale ee dibadda, wuxuuna badanaa isticmaalaa ilo Turki ah. Jihayntan waa mid la sheegay: qayb kasta oo iskuulkan laga qoro waxa loo bandhigaa akhristaha iyada oo ay la socoto qoraalkan, keligeedna looma isticmaalo salka xaqiiqada.

Iskuulka Federaalka

Su'aashu ma aha in Gorgor tababar wanaagsan qaatay — waa halka loo diro iyo cidda go'aanka gaarta. Ciidan lagu dhisay lacag iyo tababar ajnabi ah, haddana loo adeegsado maamul-goboleedyada muranka dhinaca doorashooyinka ah, kama dhigna hay'ad qaran; wuxuu noqonayaa qalab siyaasadeed oo gacanta Villa Soomaaliya ku jira. Nofembar 2024, marka dawladda federaalku diiday doorashada Jubbaland, Gorgor ayaa loo diray Jubbada Hoose. Taasi waa dhexe-u-ururin hubaysan. Hawlgalka 2022 ee Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe wuxuu muujiyay in bulshada iyo maleeshiyaadka deegaanku ay yihiin kuwa dagaalka qaada, laakiin qaybta amarka iyo kheyraadka ay ku ekaato dhexe. Haddii Gorgor loo doonayo inuu noqdo mid qaran, waa in qaab-dhismeedkiisa, taliyayaashiisa iyo dirista guutooyinkiisa lagu dhaqan geliyo heshiis maamul-goboleedyada la galay, ee aan lagu maamulin amar telefoon.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu difaacaa madax-bannaanida maamul-goboleedyada iyo qaybtooda kheyraadka. Dadaallada dhexe-u-ururinta wuxuu u akhriyaa xad-gudub awood. Danta maamul-goboleedka ayuu ka dhigaa cutubka aasaasiga ah ee falanqaynta.

Iskuulka Dheellitirka Hay'adeed

Xogta laftigeedu waa ogeysiis. Tirada la tababaray, tirada shaqaynaysa iyo tirada guutooyinku way isku khilaafsan yihiin — 6,000 la tababaray, 4,000 shaqaynaya, iyo warbaahin sheegtay 4,500–5,000 — mana jiro liis rasmi ah oo dawladdu soo saartay. Hay'ad aan lahayn diiwaan shaqaale la hubin karo, magacyo taliyayaal la xaqiijiyay iyo qaab-dhismeed gaashaandhig oo daabacan, ma laha xisaab-ku-xirnaan. Ka-baxsanaanta ciidanka iyo khasaaraha hawlgalka ee lagu sharraxay farqiga tirada waa muujinta daciifnimada nidaamka mushaharka iyo maaraynta shaqaalaha. Halkan ayaa Danab ka duwan yahay: ilaalinta la-taliyaha Maraykanku waxay abuurtay nidaam taliska iyo xakameyn ka hortagaysa isticmaalka siyaasadeed. Gorgor ma hayo mid la mid ah. Talada waa cad: diiwaangelin biometric ah, warbixin sanadle ah oo Baarlamaanka la geeyo, iyo xeer cad oo qeexaya goorta ciidanka qaranka gudaha loo isticmaali karo.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu wax ka qoraa muraayadda awoodda dawladda iyo sii socodka hay'adaha. Waxa uu actors u arkaa dad xisaab-ku-socda, ma aha kuwo lagu tilmaamo eray qiimeyn ah. Wuxuu ka rajo badan yahay iskuulada kale in xal hay'adeed la gaadhi karo — taasi waa aaminsanaan hore, ma aha natiijo cilmiyeed.

Ilaha

  1. BTurkey signed two major deals with Somalia. Will it be able to implement them? — Atlantic Council
  2. CSomalia Approves Defense Agreement With Turkey — Voice of Americajihayn: US
  3. DSomali, Turkish Ground Troops Commanders Conclude Advanced Training for Gorgor Commando Brigade in Manisa — SONNA (Wakaalada Wararka Qaranka Soomaaliyeed)jihayn: SO
    Wakaalad dawladeed; warbixinteeda waa mid u qaabaysan aragtida dawladda federaalka.
  4. BThe Somali National Army Versus al-Shabaab: A Net Assessment — Combating Terrorism Center at West Point
  5. BRising Politicization Risks Splitting Somali National Army — IPI Global Observatory (International Peace Institute)
  6. BTo Halt the Jihadist Advance in Somalia, Work with Turkey and the UAE — The Washington Institute for Near East Policy
    Machad Maraykan ah oo talooyin siyaasadeed u qora Washington; aragtidiisa waxay ku wajahan tahay danaha Maraykanka.
  7. DTURKSOM military base trains Somali forces since 2017 — Daily Sabahjihayn: TR
    Warbaahin Turki ah oo dawladda taageerta.
  8. DTurkish-trained special forces take Somalia back to days of civil war — The Arab Weekly
    Qoraalkeedu wuxuu ka dhigan yahay aragti dhaleeceyn adag u leh siyaasadda Turkiga.
  9. CSomalia's Armed Forces: Expanded, Better Supported, and Still Incomplete — Military Africa
    Tirooyinka waxay ka soo xigatay warbixin EUAA ah; xigashada tooska ah lama hubin.
  10. CTurkey donates 22 military vehicles to Somalia — Anadolu Agencyjihayn: TR
  11. CTurkey donates more Kirpi APCs to Somalia — defenceWeb
  12. CTurkey Donates New Armored Vehicles Including Mine-Resistant KİRPİ Vehicles To Somalia — Overt Defense
  13. CSomali forces raid Al-Shabaab checkpoints, free civilians in Lower Shabelle — Hiiraan Online
  14. CMogadishu Police Open Fire on Protesters (VOA report, 19 Feb 2021) — GlobalSecurity.org / VOA
  15. CSomalia: Elite troops deployed to Jubaland as Madobe wins 3rd term in office — Garowe Online
  16. CTurkey Deploys More Forces to Help in al-Shabaab Fight — Africa Defense Forumjihayn: US
    Joornaal ay maalgeliso taliska milatariga Maraykanka ee Afrika (AFRICOM).
Qeybaha:736 eray · 16 ilo · 3 aragtiyo kala duwan