Cillaan

Cillaan waa magac midab oo loo isticmaalo midabka u dhexeeya casaanka (guduudka) iyo huruudda. Af-Soomaaliga waxaa sidoo kale loogu yeeraa liini ama oranji, magacyo ka soo jeeda miraha oranjiga oo midabkiisu tilmaamaha u yahay. Ereyga 'cillaan' laftiisu wuxuu xiriir la leeyahay cillaanta (henna) oo ah geed caleentiisa laga sameeyo midab casaan-huruud ah oo gacmaha iyo timaha lagu duubo.

Marka la eego iftiinka, midabka cillaan wuxuu ku beegan yahay dhererka mowjadeed oo ku dhow 585 ilaa 620 nanometre. Sidaas darteed wuxuu ka mid yahay midabbada iftiinka qorraxda marka la kala dhex geliyo priism (muraayad saddex-geesood ah), isagoo u dhexeeya casaanka iyo huruudda.

Sida loo helo

Nidaamka rinjiga iyo daabacaadda (isku-darka la jaro, subtractive), cillaan waxaa lagu helaa isku-darka casaan iyo huruud. Nidaamka iftiinka ee shaashadaha (RGB), waxaa la sameeyaa iftiin casaan ah oo buuxa iyo iftiin cagaar ah oo dhexdhexaad ah, iyadoo buluug la yareeyo. Marka la beddelo saamiga, waxaa ka soo baxa noocyo kala duwan sida cillaan-dhalaalaya, cillaan-guduudan iyo mid dhulka u eg (rooji).

Ilaha dabiiciga ah

Dabeecadda dhexdeeda, midabkan waxaa keena walxo caroteenoyd la yiraahdo. Karootada waxaa ka buuxa beta-carotene, digaagaraha (khudaarta lidhaanka ah) iyo babaayaha midabkooda ayaa isla nooca ah. Caleemaha geedaha xilliga deyrta, marka klorofilka cagaaran uu yaraado, waxaa muuqda midabbada carotenoydka ee horay u jiray. Cillaanta (henna) ayaa iyaduna bixisa midab casaan-cillaan ah oo maqaarka ku dhegaya.

Isticmaalka calaamadaha

Sababtoo ah waa mid indhaha si fudud u soo jiita, cillaan waxaa lagu isticmaalaa calaamadaha badbaadada: dharka shaqaalaha waddooyinka, koodhadhka badbaadada ee badda, iyo koonaha wadada. Nalka taraafikada ee dhexe (amber) wuxuu isticmaalaa midab isla nooca ah oo digniin muujinaya. Isbahaysiyo iyo urur badan ayaa sidoo kale u qaatay astaan ahaan, sida kooxaha ciyaaraha iyo xisbiyo siyaasadeed.