Cillad lugaha aan degganayn
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Cillad lugaha aan degganayn (Ingiriisi: restless legs syndrome, RLS; sidoo kale loo yaqaan cudurka Willis–Ekbom) waa xaalad la xiriirta habka neerfaha oo qofku dareemo baahi adag oo uu lugaha ku dhaqaajiyo. Baahidaas waxaa badanaa weheliya dareen xanuun-yar, gubasho, gariir ama socod cayayaan oo lugaha gudahooda ka dhex socda.
Astaamuhu waxay ka daran yihiin marka qofku nasanayo ama fadhiyo, waxayna badanaa xoogaystaan fiidkii iyo habeenkii. Dhaqdhaqaaqa — sida socodka ama lugta oo la taagsado — waxuu si ku-meel-gaar ah u yareeyaa dareenka, laakiin wuxuu ku soo noqdaa marka la joogsado. Sababtaas awgeed waxay hurdada carqaladeysaa, taasoo horseedda daal maalinnimo.
Astaamaha iyo baaritaanka
Baaritaanku wuxuu ku salaysan yahay warbixinta bukaanka, ma aha baaritaan shaybaar oo cad. Afar shuruudood oo aasaasi ah ayaa caadi ahaan la eegaa: baahi lugaha la dhaqaajiyo oo la xiriirta dareen aan raaxo lahayn; astaamaha oo ka daraya marka la nasto; oo kuwaas oo yaraada marka la dhaqaajiyo; iyo iney fiidkii/habeenkii ka daran yihiin maalinta. Sidoo kale waa in la saaro xaalado kale oo dareen la mid ah keeni kara, sida xanuunka xididdada, neerfaha kaadi-mareenka macaanka (neuropathy) ama xanuunka lafaha.
Sababaha iyo khataraha
Sababta saxda ah si buuxda looma garanayo, laakiin cilmi-baaris badani waxay ku xirtaa habka dopamine-ka ee maskaxda iyo heerka birta (iron) ee unugyada maskaxda. Xaalado la xiriira waxaa ka mid ah birta oo yaraata (yaraanta dhiigga), kelyaha oo shaqadoodu hoos u dhacdo, uurka (gaar ahaan saddexmeeraha dambe), iyo daawooyin qaar sida antidepressants iyo antihistamines. Waxay sidoo kale ku badan tahay qoysaska, taasoo tilmaamaysa doorka hidaha.
Maaraynta
Marka hore waxaa la eegaa sababaha la saarayo: heerka birta dhiigga waa la baaraa, hadduu hooseeyona bir ayaa la siiyaa. Habdhaqanka waxaa ka mid ah jadwal hurdo oo joogto ah, kafeyn iyo aalkolo oo la yareeyo, iyo jimicsi dhexdhexaad ah. Marka astaamuhu culus yihiin, daawooyin ayaa la isticmaalaa, oo ay ku jiraan kuwa dopamine-ka saameeya iyo daawooyinka nooca gabapentin. Isticmaalka muddada dheer ee daawooyinka dopamine-ka wuxuu keeni karaa astaamaha oo sii xumaada (augmentation), sidaas darteed dhakhtar ayaa kormeeraya.