HalbeegEnsaykloobediya furanIn English
BogWadahadalAkhriFiiri taariikhda

Cirifka Waqooyi

Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English

155 luqadood
Põh'anaba fiu-vro
Pole nord roa-tara
North Pole simple
北極 zh-classical
Pak-ke̍k zh-min-nan
北極 zh-yue
Cirifka Waqooyi
North Pole Web Cam Photo. http://www.arctic.noaa.gov/gallery_np.html. The North Pole Web Cam is part of the North Pole Environmental Observatory, http://psc.apl.washington.edu/northpole/index.html, a joint National Science Foundation-sponsored effort by the Polar Science Center, / APL / UW, the PNOAA/Pacific Marine Environmental Laboratory · Public domain · Commons

Cirifka Waqooyi waa bartii ay dusha Dhulka ka gooyso dhidibka wareegga Dhulku (axis-ka). Waa meesha loolajka (latitude) uu gaadho 90 darajo woqooyi. Meeshaas dhammaan khadadka dhererka (longitude) way isku dhufanayaan, sidaas darteed jihooyinka caadiga ah macnahoodu waa uu beddelmaa: meel kasta oo laga tago waa koonfur.

Si ka duwan Cirifka Koonfureed oo qaarad adag saaran yahay, Cirifka Waqooyi wuxuu ku yaal badweynta Aarktigga. Meesha ka sarreysa waa baraf badeed (sea ice) oo sabbaynaya oo dabaysha iyo mawjaddu had iyo jeer dhaqaajiyaan. Sidaas awgeed ma jiro calaamad joogto ah oo halkaas lagu dhufto; biyaha hoosta ku jira waa kumanaan mitir oo qoto dheer.

Cirifka juqraafi iyo cirifka birlabeed

Waxaa la kala saaraa dhowr nooc oo cirif ah. Cirifka juqraafiga ahi waa barta dhidibka wareegga. Cirifka birlabeedka (magnetic north) waa meesha uu birlabta Dhulku hoos u toosiyo, waana meel socota — sannad kasta wuxuu ku dhaqaaqaa kilomitiro, taasoo saameysa kombaska. Waxaa sidoo kale jira "cirifka geo-magnetic" oo ku salaysan qaab fudud oo birlabeedka lagu qiyaaso.

Iftiin iyo cimilo

Sababtoo ah janjeerka dhidibka Dhulka, Cirifka Waqooyi wuxuu lahaayaa hal maalin iyo hal habeen oo sannadle ah: qorraxdu qiyaastii lix bilood ayay cirifka ka muuqataa, lixda kalena way ka maqan tahay. Xilliga xagaaga qorraxdu waa hooseysaa cirka, sidaas darteed kulaylka ay siiso waa yar yahay. Heerkulku sannadka oo dhan wuxuu badanaa ka hooseeyaa eber, xagaagana wuxuu ku dhawaadaa barta baraf-dhalaalka.

Hubanti la'aanTirooyinka heerkulka iyo dhumucda barafka aad bay u kala duwan yihiin sannad ilaa sannad; halkan lagama bixiyo tiro gaar ah.

Gaadhista iyo sahaminta

Qarniyadii 19-aad iyo 20-aad safaro badan ayaa isku dayay in la gaadho cirifka, iyagoo isticmaalaya diinood, eeyo, dayaarad, iyo doonyo. Sheegashooyinkii hore ee qarnigii 20-aad bilowgiisa weli waa lagu murmaa, maxaa yeelay xisaabinta goobta iyo caddaynta safarku ma dhammaystirna. Maanta waxaa cirifka gaadha doonyo baraf-jebiye ah, diyaarado, iyo safarro cilmi-baaris iyo dalxiis.

Sharci iyo dano

Cirifka Waqooyi ma laha dawlad milkiisha. Badweynta Aarktigga waxay hoos timaadaa xeerarka badaha caalamiga ah, halka dawladaha xeebta leh — Ruushka, Kanada, Danmark (Greenland), Norway iyo Maraykanka — ay sheegtaan xuquuq ku saabsan salka badda oo ku saleysan sahamin juqraafi. Dhalaalka barafka ayaa kordhiyay xiisaha jidadka maraakiibta iyo kheyraadka.

Qeybaha:353 eray · 0 ilo