HalbeegEnsaykloobediya furanIn English
BogWadahadalAkhriFiiri taariikhda

Cumar Cartan

Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English

24 luqadood

Cumar Cabdulqaadir Cartan (Ingiriisi: Omar Abdulkadir Artan), oo ku dhashay 6 Juun 1992 magaalada Muqdisho, waa garsoore kubadda cagta ah oo Soomaali ah. Wuxuu liiska garsoorayaasha caalamiga ah ee FIFA galay sannadkii 2018, wuxuuna markaas ka dib u kaxeeyay ciyaaro ka mid ah tartannada waaweyn ee qaaradda Afrika.

Waxaa magaciisa caan ka dhigay laba arrimood: mid ciyaareed iyo mid siyaasadeed. Dhinaca ciyaaraha, wuxuu ahaa Soomaaligii ugu horreeyay ee garsoora finalka Horyaalka Champions ee CAF, waxaana loo doortay abaalmarinta garsooraha ragga ee ugu wanaagsan Afrika ee 2025. Dhinaca kale, Juunyo 2026 waxaa laga diiday inuu galo Maraykanka, taasoo ka saartay Koobka Adduunka ee 2026 kaddibna keentay in UEFA u magacawdo garsoore u ah Super Cup-ka 2026.

Bilowga iyo horumarka xirfadeed

Cartan wuxuu ku soo koray Muqdisho xilliyo colaadeed oo kaabayaashii ciyaaruhu liitaan. Wuxuu marka hore garsooray ciyaaro horyaalladii gudaha Soomaaliya, ka dibna 2018 waxaa lagu daray liiska caalamiga ah ee FIFA. Bishii Janaayo 2024, tartankii Koobka Qaramada Afrika (AFCON) ee Côte d'Ivoire, wuxuu noqday Soomaaligii ugu horreeyay ee garsoora ciyaar AFCON ah, isagoo kaxeeyay kulankii Tunisia iyo Namibia. Sidoo kale wuxuu garsooray kulanka Mauritania iyo Aljeeriya ee isla tartankaas.

1 Juun 2025, Qaahira, wuxuu kaxeeyay wareegii labaad ee finalka Horyaalka Champions ee CAF ee u dhexeeyay Pyramids FC (Masar) iyo Mamelodi Sundowns (Koonfur Afrika) — markii ugu horreysay oo Soomaali ah uu garsooro finalka tartankaas. Sannadkaas dhammaadkiisa, Nofembar 2025, CAF waxay ku abaalmarisay abaalmarinta garsooraha ragga ee sanadka ee Afrika. Waxaa kale oo uu ka mid ahaa garsoorayaashii Koobka Adduunka ee da'da ka yar 20-jirka ee 2025.

Hubanti la'aanIlaha isku ma raacsana finalka CAF ee uu garsooray ee ugu dambeeyay. ESPN waxay tiraahdaa wareegii labaad ee finalka 2025–26 ee Mamelodi Sundowns iyo AS FAR (Maajo 2026, Rabat), halka warbixinnada kale ay xoogga saarayaan finalkii 2024–25 ee Qaahira (Juun 2025). Labada kulan ayaa laga yaabaa inuu garsooray, laakiin taariikhaha iyo magacyada koobabka si adag looma xaqiijin karo ilo hal ah.

Koobka Adduunka 2026 iyo diidmada laga diiday Maraykanka

Abriil 2026, FIFA waxay Cartan ku dartay liiska rasmiga ah ee garsoorayaasha Koobka Adduunka 2026 ee ay wada martigelinayaan Maraykanka, Kanada iyo Meksiko. Wuxuu noqday Soomaaligii ugu horreeyay ee loo xusho tartanka. Wasaaradda Dhallinyarada iyo Ciyaaraha ee Soomaaliya iyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa hambalyeeyay, iyagoo ku tilmaamay tusaale u ah jiilka cusub.

Bishii Juun 2026, markii uu ka soo degay diyaarad Istanbul ka timid oo uu gaaray garoonka caalamiga ah ee Miami, waxaa lagu hayay su'aalo muddo dheer, waxaana laga diiday inuu dalka galo. Hay'adda Xuduudaha iyo Kastamka Maraykanka (CBP) iyo Wasaaradda Amniga Gudaha (DHS) waxay sheegeen inuu noqday qof aan la aqbali karin sababo la xiriira 'walaacyo baaris' (vetting concerns), iyagoon faahfaahin bixin. FIFA waxay xaqiijisay inuusan tartanka ka qaybgeli doonin. Soomaaliya waa mid ka mid ah dalalka saameeyay xayiraadda safarka ee maamulka Trump.

Sarkaal Maraykan ah oo aan magaciisa la sheegin ayaa u sheegay ESPN in diidmadu ay ku saleysnayd 'xiriir la sheegay oo lala leeyahay dad laga shakisan yahay inay ka tirsan yihiin ururro argagixiso'. Cartan wuxuu warbaahinta u sheegay in saacado badan la weydiiyay su'aalo ku saabsan koox hubaysan. Dawladda Maraykanka si rasmi ah uma soo bandhigin caddayn dadweynaha la wadaagay. Markii uu Muqdisho ku laabtay, dad badan ayaa garoonka kaga soo dhoweeyay.

Hubanti la'aanSababta dhabta ah ee diidmada lama xaqiijin karo. Bayaannada rasmiga ah waxay isticmaaleen oo keliya ereyga guud ee 'walaacyo baaris'; sheegashada xiriirka argagixisada waxay ka timid sarkaal aan magaciisa la sheegin. Xaqiiqooyinka baaritaanka qofka waa kuwo sharciga sirta viisaha ku xiran, sidaas darteed lama hubo.

Super Cup-ka UEFA 2026

11 Juun 2026, UEFA — kaddib wadahadal ay la yeelatay CAF — waxay Cartan u magacowday garsooraha kulanka Super Cup ee 2026, kaas oo 12 Ogosto lagu ciyaaray Salzburg, Awstariya, isla markaana isugu keenay Paris Saint-Germain iyo Aston Villa. Sida UEFA sheegtay, wuxuu noqday qofkii ugu horreeyay ee aan reer Yurub ahayn oo kulankaas garsoora. Madaxweynaha CAF, Patrice Motsepe, ayaa ku mahadceliyay madaxweynaha UEFA, Aleksander Čeferin, fursaddaas.

Kulanka ayaa ku dhammaaday guusha Paris Saint-Germain 2–1. Dhacdadu waxay kordhisay muuqaalka Soomaaliya ee garsoorka caalamiga ah, waxayna warbaahinta ay dood ka dhalisay siyaasadda safarka ee Maraykanka iyo saameynta ay ku yeelatay shaqaalaha rasmiga ah ee tartannada caalamiga ah.

Aragtiyo kala duwan

Mowduucan waa mid lagu kala aragti duwan yahay. Hoos waxa ku qoran aragtiyo saxeexan oo iskuul kasta uu leeyahay bayaan cad.

Iskuulka Dhaqaale-Siyaasadeed Dhaleeceeya

Kiiska Cartan ma aha arrin viiso keliya; waa muraayad lagu arko sida awoodda dhexe ee nidaamka caalamiga ah u qaybiso xuquuqda socodka. Garsoore Afrikaan ah oo CAF ku abaalmarisay abaalmarinta ugu sarreysa, oo FIFA ay ku dartay liiska rasmiga ah, waxaa garoonka Miami lagu celiyay eray guud ah oo la yiraahdo 'walaacyo baaris', iyadoo wax caddeyn dadweynaha lala wadaagi. Halkan ma jirto sinnaan: xirfadle ka yimid dal saboolnimo iyo xayiraad safar leh, waxaa lagu qiimeeyaa shaki, halka kuwa ka yimid xuduudaha awoodda ay u socdaan iyaga oo aan la weydiin. Xayiraadda safarka ee dalalka la doortay waxay muujinaysaa in xuduudaha ay yihiin qalab siyaasadeed. Sidaas darteed su'aasha muhiimka ah ma aha 'Cartan maxay ku eedeeyeen?' ee waa 'yaa awood u leh inuu eedeeyo iyada oo aan caddeyn bixin?'

Bayaanka iskuulka

Gargaarka dibadda, nidaamka deynta iyo socodka raasumaalka wuxuu u akhriyaa xiriir xukun-saarid ah. Wuxuu si qaab-dhismeed ah u shakisan yahay dhexdhexaadnimada hay'adaha caalamiga ah. Falanqaynta actor-ka dibadda, danta ayuu ka dhigaa sharraxaadda caadiga ah.

Iskuulka Soomaalinimada

Marka Cartan garoonka ku dhex socdo, ma aha nin qabiil matalaya — waa Soomaali. Wiil Muqdisho ku dhashay 1992, sannad colaadeed, oo kaabayaal la'aan ku soo koray, ayaa 2025 loo doortay garsooraha ragga ee ugu wanaagsan Afrika, kaddibna noqday qofkii ugu horreeyay oo aan reer Yurub ahayn ee garsoora Super Cup-ka UEFA. Tani waa caddeymo in tayada Soomaaliyeed aysan dhimin, ee ay tahay fursad iyo midnimo la'aan. Halkii aynu ku murmi lahayn cidda leh guushan, waa inaynu ka dhigno calaamad qaran: dhallinyaro Muqdisho, Hargeysa, Kismaayo iyo Gaalkacyo ah oo isku hal himilo leh. Dadkii garoonka Muqdisho kaga soo dhoweeyay markii uu ka soo laabtay Maraykanka way muujiyeen inuu jiro dareen wadareed weli nool. Waa inaynu wadareedkaas u beddelno hay'ado ciyaaraha ah oo qaran ah, ee ma aha faan gaaban.

Bayaanka iskuulka

Midnimada qaranka Soomaaliyeed wuxuu ka dhigtaa barta bilowga. Kala qaybsanaanta wuxuu u arkaa wax ka dhashay xuduudihii gumeysiga iyo faragelinta dibadda. Wuxuu si mabda' ah uga soo horjeedaa go'doonka Somaliland iyo kala jajabka federaalka — taasi waxay ka horreysaa falanqayntiisa, mana aha natiijadeeda.

Iskuulka Xuquuqda iyo Dastuurka

Ujeeddada sharciga xukunka waa in cid walba lagu qiimeeyo caddeyn iyo habraac muuqda, ma aha shaki aan magac lahayn. Dawladda Maraykanka ma soo bandhigin wax caddeyn dadweyne ah; bayaannada rasmiga ah waxay ku ekaadeen ereyga guud ee 'walaacyo baaris', halka sheegashada xiriirka argagixisada ay ka timid sarkaal aan magaciisa la sheegin. Habkaas — eedeyn dhuumaaleysi ah oo aan lahayn fursad is-difaac — waa mid ka hor imanaysa mabda'a nabadgelyada sharciyeed, xitaa haddii sharciga sirta viisaha uu qariyo faahfaahinta. Sidoo kale waa in aynu si daacad ah u dhahno: sababta dhabta ah lama garanayo, oo lama xaqiijin karo, sidaas darteed cidna waa inaanay ku dhufan go'aan kama dambeys. Waxa laga baran karo waa in xayiraadda safarka ee dal-ku-salaysan ay dhaawacdo shakhsi kasta oo dalkaas ka soo jeeda, iyada oo aan la eegin xaaladdiisa gaarka ah. Waa arrin xuquuq shakhsi, ma aha keliya arrin ciyaaraha.

Bayaanka iskuulka

Wuxuu wax ka qoraa dhinaca xuquuqda shakhsiga, dheellitirka dastuuriga iyo xukunka sharciga. Matalaadda qabiilka iyo awoodda diimeed wuxuu u arkaa dhibaato dhinaca nidaamka xuquuqda. Heerarka xuquuqul insaanka caalamiga ah wuxuu ka sarreysiiyaa sharcinimada gudaha.

Ilaha

  1. CFIFA WC 2026: Omar Abdulkadir Artan, the historic rise of the first Somali referee — Sport News Africa
  2. COmar Artan: From war-scarred Somalia to Africa's best referee — The EastAfrican
  3. ATop African referee Omar Artan to officiate 2026 UEFA Super Cup after being unable to participate in FIFA World Cup 2026 — UEFA
    Bayaan rasmi ah oo ka yimid hay'adda magacawday garsooraha.
  4. CHe was denied entry to the US for the World Cup. Now, Somali referee has made history — CNN
  5. CUS confirms it denied entry to Somali referee set to take part in World Cup — Al Jazeera
  6. ATop African referee Omar Artan to officiate 2026 UEFA Super Cup (press release) — CAF
    Bayaan hay'adeed oo ka socda ururka kubadda cagta ee Afrika.
  7. CWho Is Omar Abdulkadir Artan? Somali Referee Denied Entry To US — Newsweek
  8. COmar Artan / 2026 UEFA Super Cup — Wikipedia
    Ilo wadaag ah oo isbeddeleysa; loo isticmaalay oo keliya faahfaahin ciyaareed.
  9. CBarred World Cup referee Omar Artan to officiate UEFA Super Cup final — ESPN
  10. COmar Artan becomes first Somali referee selected for FIFA World Cup — Hiiraan Online
  11. CGarsoore Soomaaliyeed Cumar Cartan oo loo xushay Koobka Adduunka 2026 — Garowe Online
  12. CReferee barred from entering U.S. for World Cup gets a hero's welcome in Somalia — NBC News
  13. COmar Abdulkadir Artan: Somali World Cup referee denied entry to US — CNN
  14. CU.S. official: Somalia's Omar Artan had suspected terror ties — ESPN
    Ku saleysan sarkaal aan magaciisa la sheegin.
Qeybaha:688 eray · 14 ilo · 3 aragtiyo kala duwan