Cycadales

Cycadales (waxaa sidoo kale loo yaqaan Cycadopsida ama af-Ingiriisi 'cycads') waa koox dhir ah oo ka mid ah gymnosperms — dhirta abuurkoodu ku dahaaran yahay midho furan oo aan ubax lahayn. Muuqaalkoodu wuxuu u eg yahay timir ama geed qaawan oo caleemo dhaadheer oo la kala qaybiyay (pinnate) madaxa ku leh, laakiin xidhiidh dhow lama laha timirta oo ah dhir ubax leh.

Dhirtan waxay ku baxaan gobollada kulaylaha iyo kulaylaha dhexe ee Afrika, Aasiya, Awstraaliya iyo Ameerika. Waxay leeyihiin taariikh dheer oo fosil ah, taasoo keentay in badanaa loogu yeero 'dhir hore'. Noocyo badan oo Cycadales ah ayaa maanta ku jira liiska halista ku jira, sababo la xidhiidha luminta deegaanka iyo ururinta ganacsi.

Astaamaha bayoolojiga

Cycadales waxay leeyihiin jirid xoog leh oo inta badan gaaban ama qayb ka mid ah dhulka hoostiisa ku jirta. Caleemaha waxay ka soo baxaan dhaladh madaxa jiridda ah, waxayna badanaa ka soo baxaan hal mar oo wadajir ah. Xididdada qaar (coralloid roots) waxay martigeliyaan bakteeriya nooca cyanobacteria ah oo naytroojiin hawada ka qabsada.

Taranka

Cycadales waa dhir jinsiyad kala duwan leh (dioecious): geed kastaa waa lab ama dhedig. Abuurka iyo manida waxay ku kobcaan koon (cones/strobili) oo waaweyn. Manidu waxay leedahay unug dabbaal leh oo dhaqaaqa, sifo aan badanaan ka muuqan gymnosperms kale sida geedaha geesaha leh. Cayayaanka, gaar ahaan noocyada kaneecada-koronto (beetles), ayaa door weyn ka qaata gudbinta manida.

Sunta iyo isticmaalka

Qaybo badan oo dhirta Cycadales ka mid ah waxay ku jiraan walxo sun ah, oo ay ka mid yihiin cycasin, kuwaas oo waxyeello u geysan kara beeraha iyo neerfaha marka la cuno si aan la habayn. Si kastaba, dadka qaar ee deegaannada Baasifiga iyo Awstraaliya waxay bur ka sameeyaan abuurka ka dib nadiifin dheer oo biyo iyo karin ah. Cycadales sidoo kale waxaa loo beeraa qurxin.