D waa xarafka afaraad ee alifbeetada Laatiinka, kaas oo loo isticmaalo af-Soomaaliga iyo luqado badan oo kale. Qaabkiisa waaweyn waa "D", kan yaryarna waa "d". Inta badan luqadaha, wuxuu matalaa dhawaaq shafeed ama ilig ah oo cod leh (voiced), tusaale ahaan dhawaaqa ku bilowda ereyga "dab".

Xarafku wuxuu leeyahay taariikh dheer oo laga soo bilaabo qorista Semitiga hore, kadibna wuxuu ku soo maray Giriigga iyo Laatiinka ilaa uu gaaray qaabkiisa maanta la yaqaan. Isticmaalkiisa waxaa ka baxsan luqadaha; wuxuu sidoo kale ka mid yahay astaamaha xisaabta, muusigga iyo nidaamyada tirinta.

Asalka taariikhiga

Asalka xarafka waxaa lagu tilmaamaa astaanta Semitiga hore ee la yiraahdo daleth, oo micnaheedu yahay "albaab". Giriiggu wuxuu ka sameeyay xarafka delta (Δ, δ). Laatiinku, iyagoo soo maray Etruskaanka, wuxuu qaatay qaab wareegsan oo dhinac ka toosan, kaas oo noqday D-da casriga ah.

Dhawaaqa

Af-Soomaaliga, D waxay matashaa dhawaaq cod leh oo laga sameeyo caarada carrabka iyo ilkaha ama daanka sare. Waxaa jira sidoo kale xarafka DH oo Af-Soomaaliga ku matala dhawaaq kale oo gaar ah (retroflex), sida ereyga "dhagax". Luqadaha kale D waxay xambaari kartaa dhawaaqyo kala duwan iyadoo ku xiran nidaamka higgaadda.

Isticmaalka astaan ahaan

Tirooyinka Roomaanka, D waxay u taagan tahay 500. Muusigga qaar ka mid ah nidaamyada, D waa magaca hal cod (note). Xisaabta, sayniska iyo tignoolajiyada, xarafka waxaa loo isticmaalaa astaamo kala duwan, sida qaybo doorsoomeyaal ah ama calaamado warqadeed.

Hubanti la'aanFaahfaahinta ku saabsan tallaabooyinka gaarka ah ee isbeddelka qaabka xarafka intii u dhaxaysay Fiiniiqiyiinta, Giriigga iyo Etruskaanka way ku kala duwan yihiin cilmi-baarayaasha; halkan waxaa lagu soo koobay qaabka guud ee la aqbalo.

Qeybaha:260 eray · 0 ilo