Daad

Daad waa marka biyo tiro badan ay ku fidaan dhul caadi ahaan qalalan. Waxa uu ka dhalan karaa roob xoog leh, buux-dhaafid webi ama togag, jabniin biyo-xidheen (biraha ama carrada biyaha celisa), barafka dhalaalaya, ama hirar badeed oo xeebta ku soo cirira. Daadku waa dhacdo dabiici ah oo qayb ka ah wareegga biyaha, laakiin waxa uu khatar ku noqdaa marka dad iyo hanti ay ku nool yihiin dhul-daadeedka.

Cabbirka daadka waxaa lagu qiyaasaa heerka biyaha (meterka korka ka joogaan heerka caadiga ah), qulqulka (mitir jaad saddexle ilbiriqsikii), ballaca dhulka qarqooda, iyo muddada uu haro. Hay'adaha biyaha waxay isticmaalaan taariikhda cabbiraadaha si ay u qiyaasaan inta jeer ee dhacdo cabbirkeed la mid ah ay suurtogal tahay sannad kasta.

Noocyada

Daadka webiyada wuxuu dhacaa marka biyaha soo galaya wabiga ay ka badan yihiin awoodda kanaalkiisa, badanaa roob maalmo socda kadib. Daadka degdegga ah (flash flood) wuxuu ku yimaadaa saacado gudahood, gaar ahaan dooxooyinka dhuuban iyo togagga engegan ee lama-degaanka ah; xawaaraha biyuhu waa halis weyn. Daadka magaalada wuxuu ka dhashaa marka dhagaxa iyo taarikada ay ka hor istaagaan in biyuhu carrada galaan, halka jaranjarooyinka biyo-qaadka ay yaraadaan. Daadka xeebta wuxuu la xidhiidhaa duufaanno iyo kor u kaca heerka badda.

Sababaha kordhiya

Dhirta ka gooynta iyo daaqa xad-dhaafka ah waxay yareeyaan awoodda carrada ee biyo-nuugidda, taasoo kordhisa qulqulka dusha sare. Dhismaha dhul-daadeedka gudihiisa wuxuu kordhiyaa hantida halista ku jirta. Kuleylka caalamiga ah waxaa loola xidhiidhiyaa roobab aad u xooggan oo isku wakhti ah iyo kor u kaca heerka badweynta, labaduba waxay kordhiyaan suurtogalnimada daadadka qaar.

Maaraynta iyo digniinta

Talaabooyinka la isticmaalo waxaa ka mid ah biyo-xireeno iyo darbiyo webiga ku xidha, kanaallo biyo-weecin ah, haro-kayd si biyaha loo hayo, iyo soo celinta dhul-qoyan oo dabiici ah oo biyaha nuuga. Dhinaca maamulka, sharciyada isticmaalka dhulka waxay xaddidaan dhismaha aagagga qarka. Nidaamyada digniinta hore waxay isku daraan saadaal hawleed, radar roob, iyo cabbirayaal webi, waxayna dadka siiyaan saacado ama maalmo ay ku bar-baaridaan.

Soomaaliya

Webiyada Shabeelle iyo Jubba waxay xilliyada roobabka Gu' iyo Deyr mararka qaarkood buuxdhaafaan, gaar ahaan marka roob xoog leh ka da'o buuraha Itoobiya ee webiyadu ka soo bilaabmaan. Daadadku waxay saameeyaan beeraha waraabka iyo tuulooyinka wabiga ku dhow, waxayna sababi karaan barakac. Sidoo kale, roob xoogan kadib, daad degdeg ah ayaa ka dhaca togagga iyo magaalooyinka biyo-mareen la'aanta ah.