Daaf (Conjunctivitis)

Daaf waa barar ku dhaca conjunctiva — xuubka khafiifka ah oo hufan ee daboolaya caddaanka isha iyo qaybta gudaha ee baalasha indhaha. Marka xuubkan uu bararo, xididdada dhiigga yaryar ee ku dhex yaal waxay ballaadhaan, taasna waxay isha ka dhigaysaa mid cas ama guduudan u muuqata. Waa mid ka mid ah xanuunnada indhaha ee ugu badan adduunka.

Astaamaha caadiga ah waxaa ka mid ah casaanta isha, dareen ciid-oo-gal ah, biyo-yaacid, cuncun, iyo dheecaan ka soo baxa isha oo mararka qaarkood baalasha ku dhejiya waqtiga hurdada. Badanaa aragga ma xumaado si weyn, laakiin haddii aragga hoos u dhaco ama xanuun kulul iyo iftiin-cabsi jirto, taasi waxay tilmaamaysaa in dhaawaca gaadhay qaybo kale sida cornea (jaleeco/qarshaha hore ee isha).

Noocyada iyo sababaha

Daaf waxaa loo kala saaraa iyadoo lagu saleynayo sababta. Daaf fayras (virus) badanaa waxay la timaaddaa hargab ama qandho, dheecaankeeduna waa mid biyo ah, waxayna si fudud u faafi kartaa. Daaf bakteeriya waxay leedahay dheecaan qatran ah oo huruud ama cagaar u eg. Daaf xasaasiyad (allergic) waxay ka timaaddaa boodh, suuf-geed, ama neecaw, waxayna badanaa labada isha ku dhacdaa, cuncun xooggan ayaana ka muuqda. Waxaa sidoo kale jira daaf ka dhalata walxo kiimikaad, qiiq, ama biyo shabeel leh.

Faafitin iyo ka hortag

Daafta fayraska iyo bakteeriyada waxay ku faafaan taabasho tooska ah — gacmo isha taabtay, tuwaalo, barkimo, ama qalab wax lagu qurxiyo indhaha oo la wadaago. Sidaa darteed, gacmaha gaajada iyo saabuunta si joogto ah lagu dhaqid, in isha aan si xoog leh loo xoqin, iyo in aan tuwaalo la wadaagin waa tallaabooyinka ka hortagga ugu muhiimsan. Carruurta iskuulka waxaa mararka qaar lagu talinayaa inay guriga joogaan inta dheecaanka socdo.

Baaris iyo daawayn

Baaritaanka waxaa lagu sameeyaa eegis caafimaad iyo taariikh bukaanka; qalabka indho-eegga waxaa lagu hubiyaa in cornea uu nabad yahay. Marar dhif ah, saynis-shaybaadh ayaa dheecaanka lagu baaraa. Daafta fayraska badanaa iskeed ayey isku dhamaystirtaa toddobaadyo gudahood, waxaana la isticmaalaa biyo qaboojin, dhaqid, iyo shukulaad-ilmo (artificial tears) si xanuunka loo yareeyo. Daafta bakteeriya waxay ka jawaabtaa dawooyin antibiyootik ah oo tuulmo (drops) ama malaawad ah. Daafta xasaasiyadda waxaa lagu maareeyaa dawooyin antihistamine iyo ka fogaanshada waxa xasaasiyadda kicinaya.