Daawo
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
196 luqadood
Daawo (sidoo kale loo yaqaan dawo ama caafimaadka bini'aadamka) waa cilmi iyo ficil ku saabsan sahminta, daaweynta iyo ka hortagga cudurrada iyo dhaawacyada jirka iyo maskaxda. Waxay isku dartaa aqoon sayniska bayoolajiga ah iyo xirfad ficil ah oo lagu adeegayo bukaanka.
Shaqada daawadu waxay ku dhisan tahay habraac: taariikhda bukaanka la qaado, baaritaan jireed la sameeyo, tijaabooyin (sida dhiig-baaris ama sawir-qaadis) la isticmaalo, kadibna go'aan daaweyn oo ku salaysan caddaymaha la gaaro. Natiijada waa la kormeeraa oo qorshaha waa la beddelaa marka baahi jirto.
Qaybaha waaweyn
Daawadu waxay u kala baxdaa laamo. Daawada gudaha (internal medicine) waxay xakameysaa cudurrada dadka waaweyn ee aan qalliin lagu daweyn. Qalliinku (surgery) wuxuu ku tiirsan yahay faragelin jireed. Laamo kale waxaa ka mid ah caafimaadka carruurta, umulisonimada iyo cudurrada haweenka, cudurrada maskaxda, iyo daawada degdegga ah. Waxaa jira sidoo kale laamo taageero sida raajada, sheybaarka iyo suuxinta.
Caafimaadka guud iyo ka hortagga
Qayb weyn oo daawada ka mid ah kuma koobna daaweynta shakhsi ahaaneed. Caafimaadka bulshadu wuxuu diiradda saaraa tallaalka, biyaha nadiifka ah, nafaqada, iyo la socodka cudurrada faafa. Talaabooyinkaas badanaa waxay yareeyaan culayska ku yimaada isbitaallada iyaga oo ka hortagaya inay cudurradu meel gaaraan.
Taariikh kooban
Aqoonta daawadu waxay ka soo koobantay dhaqammo kala duwan: Masar hore, Giriigii hore, Hindiya, Shiinaha, iyo culumadii Islaamka sida Ibnu Siina oo qoray buugaag muddo dheer wax lagu barayay. Qarniyadii dambe, aragtida jeermiska, dhaqanka nadaafadda qalliinka, antibiyootikada iyo tijaabooyinka daawada ee la kala saaro (randomized trials) ayaa beddelay habka go'aannada loo gaaro.
Anshaxa iyo tababarka
Dhakhaatiirtu waxay marayaan waxbarasho jaamacadeed iyo tababar shaqo oo dheeraad ah, kadibna shatiyo iyo kormeer xirfadeed. Anshaxa daawadu wuxuu ku salaysan yahay ogolaanshaha bukaanka oo macluumaad ku dhisan, sirta bukaanka, in la iska ilaaliyo waxyeellada, iyo caddaalad ku wajahan qaybinta adeegga.