Dab
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
217 luqadood
Dab waa muuqaalka kulaylka iyo iftiinka ee ka dhasha gubasho (oxidation) degdeg ah oo ka dhacda walax shidan iyo oksijiin. Marka falcelintu bilaabanto, waxay soo saartaa kulayl, iftiin iyo gaasas cusub sida kaarboon laba-ogsaydh iyo biyo-uumi. Qaybta la arko ee dabka ayaa la yiraahdaa olol (flame), taasoo ah gaas kulul oo shucaac soo saaraya.
Dabku wuxuu u baahan yahay saddex shay oo isku mar jira: shidaal (walax gubi karta), oksijiin, iyo kulayl gaaraya heerkulka shidashada. Saddexdan waxaa badanaa lagu magacaabaa 'saddex-xagalka dabka'. Haddii mid ka mid ah la saaro ama la yareeyo, gubashadu way joogsataa — kaas oo ah aasaaska habka dab-damiska.
Sida gubashadu u dhacdo
Marka alaab adag ama dareere ah la kululeeyo, waxay sii daysaa uumi ama gaasas fudud. Gaasahaas ayaa oksijiinta kula milma hawada, kadibna, marka heerkulku gaaro heer gaar ah, falcelin silsilad ah ayaa bilaabanta. Falcelintaas waxay soo saartaa kulayl ka badan intii bilowday, sidaas darteed dabku wuu isku sii wataa ilaa shidaalka ama oksijiintu dhammaato.
Midabka iyo heerkulka
Midabka ololku wuxuu ku xiran yahay heerkulka iyo walaxda gubanaysa. Olol jaale ah ama guduud ah badanaa waxay muujisaa gubasho aan dhammaystirnayn oo ay ku jiraan walxo kaarboon ah oo kululaaday. Olol buluug ah wuxuu inta badan tilmaamayaa gubasho ka dhammaystiran oo oksijiin badan hesha, sida gaaska jikada.
Isticmaalka bini'aadamka
Adeegsiga dabka wuxuu ka mid yahay tallaabooyinka aasaasiga ah ee taariikhda bini'aadamka. Waxaa loo isticmaalay karinta cuntada, kulaylinta guryaha, iftiinka, iyo dhoobada iyo birta la shaqeynteeda. Casriga, gubashada shidaalka lagu qodo dhulka ayaa weli ah ilo weyn oo tamar ah, waxayna sidoo kale la xiriirtaa sii deynta gaasaska saameeya cimilada.
Dab-damiska
Habab kala duwan ayaa loo adeegsadaa in lagu joojiyo gubashada: biyo (oo kulaylka yareeya), xumbo ama ciid (oo oksijiinta xannibta), iyo kiimikooyin gaar ah oo falcelinta silsiladda ah jebiya. Nooca dabka ayaa go'aamiya habka ku habboon; tusaale, biyo ma aha kuwo ku habboon dab saliid ama koronto ku dhaco.