Dabaqada dhaqaajin leh
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
45 luqadood
Dabaqada dhaqaajin leh (oo sidoo kale loo yaqaan rogmashada dabaqada, Ingiriisi: social mobility) waa dhaqdhaqaaqa shakhsiga, qoyska ama koox bulsho oo ka dhex dhacaya heerarka kala duwan ee bulshada. Heerarkaas waxaa lagu cabbiraa arrimo ay ka mid yihiin dakhliga, hantida, waxbarashada, shaqada iyo sharafta bulshada. Marka qofku ka gudbo heer hoose una gudbo mid sare, waxaa loo yaqaan rogmasho kor u socota; marka lidkeeda dhaco waa rogmasho hoos u socota.
Cilmiga bulshada waxa uu dabaqada dhaqaajin leh u isticmaalaa tilmaame lagu qiyaaso inta ay xaaladda dhalashadu go'aamiso mustaqbalka qofka. Bulsho ay rogmashadu hooseyso, caruurta waxay badanaa ku hara heerka waalidkood. Bulsho ay rogmashadu sareyso, xiriirka u dhexeeya asalka qoyska iyo natiijada nolosha wuu jilcaa. Tan lama micno wada ah sinnaan; suurtogal waa in bulsho ay leedahay kala-duwanaansho dakhli oo weyn iyadoo weliba dhaqdhaqaaq badan uu jiro, ama lidkeeda.
Noocyada rogmashada
Waxaa la kala saaraa laba nooc oo waaweyn. Rogmashada jiilalka dhexdooda (intergenerational) waxay barbardhigtaa heerka caruurta iyo kan waalidkood, tusaale ahaan wiil beeraley ah oo noqda injineer. Rogmashada jiil gudihiisa (intragenerational) waxay eegtaa isbeddelka ku dhaca nolosha shaqo ee hal qof, sida qof ka bilaaba shaqaale caadi ah kadibna gaadha maamul. Waxaa kale oo la kala saaraa rogmasho toosan (heer sare ama hoose) iyo mid siman (isbeddel shaqo oo aan heerka beddelin).
Waxyaabaha saameeya
Waxbarashada guud ahaan waa dariiqa ugu weyn ee rogmashada, maadaama shahaadooyinku furaan shaqooyin dakhli sare leh. Waxa kale oo saameeya suuqa shaqada iyo horumarka dhaqaalaha: marka qaybaha warshadaha iyo adeegyada balaadhaan, waxaa abuurma boosas cusub oo dad badan kor loogu qaado. Siyaasadaha dowladda — canshuuraha, caafimaadka, deeqaha waxbarasho iyo guryeynta — waxay saameeyaan inta uu qoysku ku kaydsan karo caruurtiisa. Xiriirada qoyska, hantida la dhaxlo iyo takoorka ku saleysan jinsi, qabiil, midab ama dhalasho ayaa xannibi kara ama fududeyn kara dhaqdhaqaaqa.
Cabbiraadda
Cilmi-baadhayaashu waxay badanaa isticmaalaan xogta daba-galka qoysaska muddo dheer. Hab caan ah waa in la xisaabiyo xiriirka tirakoobeed ee u dhexeeya dakhliga aabbaha/waalidka iyo dakhliga ilmaha marka uu weynaado; haddii xiriirku xoog badan yahay, rogmashadu waa hooseysaa. Waxaa sidoo kale la isticmaalaa jaantusyada guuritaanka ee shaqooyinka, kuwaas oo muujiya inta boqolkiiba ee ka guurta koox shaqo mid kale. Cabbiraadaha noocan ah waxay u baahan yihiin xog sax ah oo sannado badan la ururiyay, taas oo dalal badan ku adag.