Dacawo

Dacawo (sidoo kale loo yaqaan dawaco) waa magac guud oo loo isticmaalo dhowr nooc oo xayawaan naasley ah oo ka tirsan qoyska Canidae, kaas oo ay ku jiraan eyda, yeeyda iyo yeeyda duurjoogta ah. Dacawadu waxay caadi ahaan ka yar tahay yeeyda, waxayna leedahay wejiga dheer oo fiiqan, dhegaha taagan, iyo dabo dheer oo baalal badan leh.

Noocyada dacawada waxay ku baahsan yihiin qaaradaha badankood, laga bilaabo bariga qaboobaha ilaa lamadegaanka kulul. Waa xayawaan cunto-kala-duwan (omnivore) oo cuna jiirar, shimbiro, cayayaan, midho iyo hadhaaga cuntada dadka. Inta badan waxay ugaadhsadaan keligood, halkii ay koox u ahaan lahaayeen sida yeeyda.

Sifooyinka jirka

Dacawadu waxay leedahay dhogor qaro leh oo midabkeedu u dhexeeyo cas-casaan, cawlan, madow iyo caddaan, iyadoo ku xidhan nooca iyo deegaanka. Dabada oo baaxad leh waxay u shaqaysaa dheelitirnaan marka ay ordayso iyo diirin marka ay hurdo. Indhaha waxay leeyihiin bu'da toosan (vertical pupil), taasoo caawisa aragga habeenkii, maadaama dacawadu inta badan firfircoon tahay fiidkii iyo habeenkii.

Noocyada

Nooca ugu caansan waa dacawada cas (Vulpes vulpes), oo ah mid si ballaadhan ugu faafay Waqooyiga Hemisferka. Noocyo kale waxaa ka mid ah dacawada barafka (Vulpes lagopus) ee ku nool Arctic-ga, iyo dacawada Fennec (Vulpes zerda) ee Saxaraha ku nool oo lagu garto dhegaha aadka u waaweyn ee kulaylka firdhiya. Geyiga Soomaaliyeed iyo Geeska Afrika waxaa laga helaa noocyo dacawo oo la qabsaday deegaanno qalalan.

Dabeecadda iyo taranka

Dacawadu waxay dhistaa god dhulka hoostiisa ah oo ay ku hoydo kuna dhasho. Ilmaha waxay ku dhashaan indho la'aan waxayna ku tiirsan yihiin hooyada bilo. Labada waalid waa laga yaabaa inay wada koriyaan dhasha, iyadoo ku xidhan nooca. Dacawadu waxay isticmaashaa codad, ur-calaamadeyn iyo dhaqdhaqaaq jidhka ah si ay isugu xidhiidho.

Xidhiidhka dadka

Dacawadu waxay ku soo baxdaa sheekooyinka dhaqameed ee bulshooyin badan, badanaa waxaa lagu tilmaamaa xayawaan xeel-dheer. Meelo badan oo magaalo ah, gaar ahaan Yurub, dacawadu waxay la qabsatay nolosha bini'aadamka agtiisa oo qashinka ka raadsata cunto. Qaar ka mid ah dalalka waxaa laga ugaadhsadaa dhogorteeda ama loo arkaa mid dhib u geysata xoolaha yaryar ee guryaha.