Dagaaladii Ridada
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
35 luqadood
Dagaaladii Ridada (Carabi: حروب الردة) waa isbahaysi dagaallo ah oo ka dhacay Jaziiradda Carabta wax yar ka dib geeridii Nabi Muxammad sanadkii 632 miilaadi. Dowladdii cusbayd ee Madiina, oo uu hoggaaminayay khaliifkii koowaad Abuu Bakar, waxay la tacaashay qabaa'il badan oo diiday inay sii wadaan xiriirkii siyaasadeed iyo bixinta zakada (canshuur diimeed oo bulshada la wadaago).
Erayga "ridda" macnihiisu waa ka noqoshada diinta. Hase yeeshee taariikhyahannada qaar waxay tilmaamayaan in dhaqdhaqaaqyada ka soo horjeeday Madiina ay kala duwanaayeen: qaar waxay ahaayeen diid diimeed oo dhab ah, qaarna waxay ahaayeen diidmo siyaasadeed oo ku saabsan awoodda dhexe iyo canshuurta. Xaaladdu waxay ku dhammaatay in Madiina ay dib u xakamayso inta badan Jaziiradda.
Asalka colaadda
Intii Nabi Muxammad noolaa, qabaa'il badan oo Jaziiradda ku nool ayaa gashay heshiisyo iyo ballamo ay Madiina la lahaayeen. Qaar ka mid ah qabaa'ilkaas waxay u arkeen ballamahaas inay shakhsi ahaan ku xiran yihiin Nabiga, sidaas darteedna ay dhammaadeen markuu geeriyooday. Abuu Bakar wuxuu qaatay mawqif ah in ballamuhu ay ku xiran yihiin dowladda, gaar ahaan bixinta zakada.
Kooxaha ka soo horjeeday
Dhowr hoggaamiye ayaa sheegtay nabinnimo ama hoggaan gaar ah oo qabaa'ileed. Kuwa ugu caansan waxaa ka mid ahaa Musaylima oo ka soo jeeday Banuu Xaniifa ee Yamaama, Tulayxa oo ka soo jeeday Banuu Asad, iyo Sajaax oo dhinaca waqooyi-bari ka soo baxday. Sidoo kale waxaa jiray qabaa'il Yaman, Cumaan, Baxrayn iyo Xadramawt ku nool oo caasiyay xukunka Madiina.
Dagaallada muhiimka ah
Abuu Bakar wuxuu ciidammada u qaybiyay dhowr kooxood oo jihooyin kala duwan loo diray. Taliyihii ugu caansanaa wuxuu ahaa Khaalid bin Waliid, oo horkacay dagaallo ka dhacay bartamaha Jaziiradda. Dagaalkii Yamaama ee ka dhanka ahaa Musaylima ayaa loo tixgeliyaa kii ugu culusaa; wuxuu ku dhammaaday guuldarrada Banuu Xaniifa iyo dhimashadii Musaylima. Tulayxa isaga waa la jabiyay, kadibna wuxuu ku soo noqday Islaamka.
Natiijooyinka
Muddo ka yar laba sano gudahood, Madiina waxay dib ugu soo celisay maamulkeeda inta badan Jaziiradda Carabta. Tani waxay suurtogelisay in ciidammada Muslimiinta ay dhaqso u bilaabaan duullaanno ku wajahan dhulalka Boqortooyada Sasaaniyiinta iyo Byzantine-ka. Sidoo kale waxaa la sheegaa in tirada badan ee qurraatada (kuwa Qur'aanka xifdiyay) ee ku dhintay Yamaama ay ka mid ahayd sababihii keenay in la bilaabo ururinta Qur'aanka hal buug.