Dagaalkii Ankara

Dagaalkii Ankara wuxuu dhacay sannadkii 1402, meel u dhow magaalada Ankara ee bartamaha Anadoolka. Waxaa isku hor yimid ciidamada Dawladda Cusmaaniyiinta oo uu hoggaaminayay Suldaan Baayasiid I, iyo ciidamada Tiimuur (oo reer Galbeed ku magacaabaan Tamerlane), taliyihii ka talin jiray Bariga Dhexe iyo Aasiya Dhexe isagoo Samarkand ka dhigtay xarunta awoodda.

Dagaalku wuxuu ku dhammaaday guuldarro dhinaca Cusmaaniyiinta ah. Baayasiid I waa la qabtay, wuxuuna ku dhintay isagoo maxbuus ah muddo yar ka dib. Natiijadu waxay keentay in dawladda Cusmaaniyiintu gasho xilli kala go' ah oo taariikhyahannadu ugu yeeraan 'muddadii kala-guurka' (Fetret Devri), kaas oo ay wiilashii Baayasiid ku dagaallamayeen carshiga.

Asalka khilaafka

Labada dhinac waxay isku haysteen xuduudaha bariga Anadoolka. Baayasiid I wuxuu ku darsaday dawladihii yaryaraa ee Turkiga ah (beylik) ee Anadoolka, taliyayaashoodiina qaar waxay magangalyo ka doonteen Tiimuur. Dhinaca kale, Tiimuur wuxuu difaacayay awoodiisa Iiraan iyo Ciraaq, wuxuuna ka cabsanayay in Cusmaaniyiintu ay xoojiyaan xulafo ka soo horjeeda. Warqado is-hanjabaad ah ayaa isdhaafsaday labada taliye, kaddibna Tiimuur wuxuu ciidamadiisa u soo jiiday Anadoolka.

Socodka dagaalka

Tiimuur wuxuu istaraatiijiyad ahaan ciidamadiisa u wareejiyay si uu Baayasiid uga saaro booskiisii difaaca, taasoo ku qasabtay ciidamada Cusmaaniyiinta inay socdaal dheer iyo daal la kulmaan ka hor inta aan la is-hor-imaan. Meelaha biyaha ah oo Tiimuur gacanta ku dhigay waxay saameeyeen awoodda ciidamada Cusmaaniyiinta. Intii dagaalku socday, qaybo ka mid ah askarta ka soo jeeda dawladihii yaryaraa ee Anadoolka ayaa dhinac u wareegay Tiimuur, taasoo daciifisay safka Cusmaaniyiinta. Xoogagga Serbiyaanka ah ee la socday Cusmaaniyiinta ayaa lagu tilmaamaa inay adkeysi muujiyeen.

Cawaaqibka

Tiimuur ma uusan sii hayn Anadoolka; wuxuu dib u soo celiyay qaar ka mid ah dawladihii yaryaraa ee Cusmaaniyiintu qabsatay, kaddibna dhinaca bari ayuu ku laabtay. Dawladda Cusmaaniyiinta waxay lumisay in badan oo ka mid ah maamulkeedii Anadoolka, balse waxay sii hayeen dhulal ka tirsan Balkanka. Dagaalka kadib waxaa bilaabmay muddo sannado ah oo colaad walaalnimo ah, ka dibna dawladdu waxay dib isu soo ururtay hoggaan hal-abuur ah, waxayna qarniyo ka dib gaartay heerkeedii ugu ballaarnaa.

Saameyn kale oo la sheego ayaa ah in dagaalku dib u dhigay weerarka Cusmaaniyiinta ee ku wajahnaa Konstantiinobal, taasoo magaaladu ay sii haysatay muddo dheeraad ah ka hor 1453. Sidaas darteed Dagaalkii Ankara waxaa loo tixgeliyaa mid ka mid ah dhacdooyinka wax ka beddelay jihada taariikhda gobolka.