Dagaalkii Beder

Dagaalkii Beder (Carabi: غزوة بدر) waa dagaal dhacay meel Beder la yiraahdo oo u dhow waddada ganacsiga ee ka baxaysa Makka una socota Shaam. Waxa is-hor-yimid koox Muslimiin ah oo uu hoggaaminayay Nabi Muxammad iyo ciidan ka socday qabiilka Qureysh ee Makka. Dagaalku wuxuu dhacay sanadka labaad ee Hijrada, taasoo ku beegan qiyaastii sanadka 624-kii miilaadiga.

Dhacdadu waxay muhiim u tahay taariikhda bilowga Islaamka maxaa yeelay waa isku-dhaca hubaysan ee ugu horreeya ee weyn ee ka dhex dhaca bulshada cusub ee Madiina iyo hoggaanka Makka. Natiijadu waxay ahayd guul dhanka Muslimiinta ah, waxayna beddeshay xisaabta siyaasadeed ee gobolka Xijaas.

Asalka khilaafka

Kadib markii Muslimiintu ka guureen Makka una haajireen Madiina (Hijrada), waxaa ka dhaxeeyay iyaga iyo Qureysh khilaaf ku saabsan hantidii laga tegey Makka iyo xakamaynta waddooyinka ganacsiga. Riwaayadaha caadiga ah waxay sheegaan in Muslimiintu ay bilowgii u soo baxeen inay hor-istaagaan safar ganacsi oo Qureysh leedahay, laakiin safarku waa ka leexday, halka ciidan Makka ka yimid uu horay u sii socday.

Socodka dagaalka

Labada dhinac waxay isku hor yimaadeen agagaarka ceelasha Beder. Ilaha taariikhda Islaamka ee hore waxay sheegaan in tirada Muslimiintu ay ka yarayd tan Qureysh si weyn. Dagaalku wuxuu ku bilaawday dagaallo shakhsi (mubaaraza) kadibna wuxuu u gudbay isku-dhac guud. Waxaa la sheegaa in dhowr ka mid ah hoggaamiyaasha Qureysh ay ku dhinteen dagaalka, iyadoo qaar kalena la qabtay oo maxaabiis loo qaatay.

Saamaynta

Guusha Beder waxay xoojisay booska Nabi Muxammad ee Madiina, waxayna kordhisay awoodda siyaasadeed ee jamaacadda Muslimiinta. Dhinaca kale, Qureysh waxay lumisay dhowr ka mid ah hoggaamiyaashooda waxayna u diyaargarowday isku-dhac cusub, kaas oo mar dambe u horseeday dagaalkii Uxud. Beder waxay sidoo kale door weyn ku leedahay hiddaha diinta Islaamka, waxaana lagu tilmaamaa ereyga "Yawm al-Furqaan" ee suugaanta iyo tafsiirka.