Dagaalkii Ceyn Jaaluut

Dagaalkii Ceyn Jaaluut (Carabi: معركة عين جالوت) waa dagaal dhacay sannadkii 1260 miilaadiga ah, oo ka dhacay bariga Falastiin, agagaarka Dooxada Yisreel. Waxaa isku hor yimid ciidamada Saldanadda Mamaaliikta ee Masar, oo uu hoggaaminayay Sayf al-Diin Qutuz iyo taliye ka mid ah oo la odhan jiray Baybars, iyo qayb ka mid ah ciidamada Mongoliyaanka ee gobolka joogay.

Natiijadu waxay ahayd guuldarro ku timid ciidanka Mongoliyaanka. Taariikhyahannadu waxay dagaalkan u aqoonsadaan mid muhiim ah maadaama uu kala hakiyay ballaarinta Mongoliyaanka ee dhanka galbeed ee Bariga Dhexe, kaddib markii ay ku dhaqaaqeen Baqdaad iyo Shaam.

Xaaladdii ka horreysay

Sanadihii ka horreeyay, ciidamada Mongoliyaanka ee uu hoggaaminayay Hulagu Khan waxay dhaceen Baqdaad (1258), taasoo soo afjartay Khilaafaddii Cabaasiyiinta ee halkaas. Kaddib waxay u sii socdeen Shaam, iyagoo qabsaday magaalooyin waaweyn. Markii Hulagu qayb ka mid ah ciidankiisa dib ula noqday bariga — sida taariikhyahannadu sheegaan, waxaa sabab u ahaa arrimo gudaha ah oo Boqortooyada Mongoliyaanka ka jiray — waxaa Shaam ku hadhay ciidan ka yar oo uu taliyihiisu ahaa Kitbugha.

Socodka dagaalka

Ciidanka Mamaaliikta ayaa Masar ka soo baxay, waxayna u mareen xeebta Falastiin. Ilaha taariikhda waxay sheegaan in Mamaaliiktu ay adeegsadeen qorshe khiyaano-dagaal ah: koox horraysa ayaa la kulantay Mongoliyaanka, ka dibna dib u gurasho iska yeeshay si ay ugu soo jiidato meel ay ciidanka ugu badan gaadmo ku sugayeen. Kitbugha ayaa dagaalka ku dhintay, ciidankiisuna kala firdhay.

Ka dib

Guusha kaddib, Mamaaliiktu waxay dib u qabsadeen magaalooyin badan oo Shaam ah. Muddo gaaban kaddib, Qutuz waa la dilay, waxaana talada qabtay Baybars, oo noqday mid ka mid ah hoggaamiyayaasha ugu saameynta badan taariikhda Saldanadda Mamaaliikta. Isku dhacyada Mamaaliikta iyo Mongoliyaanka (gaar ahaan Ilkhanate-ka Iiraan) waxay soconayeen tobannaan sano oo dheeraad ah.