Dagaalkii Cusmaaniyiinta iyo Mamaaliikta (1516–1517)

Dagaalkii Cusmaaniyiinta iyo Mamaaliikta wuxuu dhacay sannadaha 1516–1517. Wuxuu isku keenay Boqortooyada Cusmaaniyiinta oo uu hoggaaminayay Saliim I (Selim I) iyo Dawladdii Mamaaliikta (Mamluk Sultanate) oo xukumaysay Masar, Shaam iyo Xijaas. Dagaalku wuxuu ku dhammaaday in Mamaaliiktu ay ka baxaan taladii, dhulalkoodiina la geliyo maamulka Cusmaaniyiinta.

Natiijadu waxay bedeshay xarunta awoodda Muslimiinta ee bariga dhexe. Cusmaaniyiintu waxay gacanta ku dhigeen jidadka ganacsiga Shaam iyo Masar, iyo sidoo kale masuuliyadda ilaalinta Makka iyo Madiina. Taasi waxay Istanbul ka dhigtay xaruntii siyaasadeed ee ugu weyn dunida Islaamka ee qarniyo soo socday.

Xaaladdii dagaalka ka horreysay

Labada dawladood waxay muddo dheer isku hayeen xuduudaha koonfurta Anadolu, gaar ahaan gobolka Cilicia iyo boqortooyooyinka yaryar ee u dhexeeya. Saliim I, ka dib markii uu 1514 la dagaallamay Safawiyiinta Iiraan, wuxuu u arkay in Mamaaliiktu ay xiriir la leeyihiin cadowgiisa bariga. Sidoo kale hubka madaafiicda ah iyo qoryaha ay Cusmaaniyiintu si ballaaran u isticmaaleen waxay farqi weyn ka dhigeen ciidanka Mamaaliikta oo weli ku tiirsanaa fardooleyda.

Marjidaabiq iyo qabsashada Shaam

Bishii Ogosto 1516 ayaa waqooyiga Xalab u dhow lagu dagaallamay Marj Daabiq. Suldaanka Mamaaliikta, Qaansuh al-Ghawri, ayaa halkaas ku dhintay, ciidankiisiina waa kala firdhay. Ka dib Xalab, Dimishaq iyo magaalooyinka kale ee Shaam waxay u gacan galeen Cusmaaniyiinta iyada oo iska caabbin badan la'aan; qaar ka mid ah amiirradii Mamaaliikta ayaa dhinac beddelay.

Ridaaniya iyo dhammaadka Mamaaliikta

Suldaanka cusub ee Mamaaliikta, Tuumaanbaay II, ayaa difaac ku diyaariyey agagaarka Qaahira. Bilowgii 1517 ayaa lagu dagaallamay Ridaaniya, dagaalna Cusmaaniyiintu ku guuleysteen. Qaahira waa la galay, dhawr toddobaad oo iska caabbin ah ka dibna Tuumaanbaay waa la qabtay oo la dilay. Xijaas-na waxaa Cusmaaniyiinta u soo gudbiyay maamulkii Makka.

Waxa ka dambeeyay

Masar waxay noqotay gobol Cusmaani ah oo uu maamulo waali laga soo diray Istanbul, laa saas oo ay weli ka jirto awood dhaqan ah oo ay hayaan hoggaamiyeyaal Mamaaliik ah. Sheegashada in khaliifnimadii Cabbaasiyiinta ee Qaahira si rasmi ah loogu wareejiyay Cusmaaniyiinta waa arrin ay taariikhyahannadu isku khilaafsan yihiin.