Dagaalkii Soomaaliya (2006–2009)

Dagaalkii Soomaaliya (2006–2009) waa colaad hubaysan oo ka dhacday koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, kaas oo isku horfadhiisiiyay dhinac uu ka mid ahaa Dowladda Federaalka Kumeelgaarka (DFKG) iyo ciidamada Itoobiya, iyo dhinac kale oo bilowgii ahaa Midowga Maxkamadaha Islaamiga (MMI), kadibna u rogmaday koox jabhado ah oo kala duwan. Waqtiga la sheegayo — dabayaaqadii 2006 ilaa bilowgii 2009 — waxaa lagu xidhaa laba xadadood: gelitaanka ciidamada Itoobiya ee dabayaaqadii Diseembar 2006, iyo ka bixitaankooda Janaayo 2009 oo lala jaanqaaday doorashada madaxweyne cusub.

Colaaddu ma ahayn dagaal laba dowladood oo caadi ah. Waxay isku dhex martay tartan gudaha ah oo ku saabsan kuwa maamula Muqdisho, welwel amni oo Itoobiya ka qabtay koox islaamiyiin ah oo xuduudkeeda ku xigta, iyo barnaamij caalami ah oo la-dagaallanka argagixisada ah oo taageeray dhinaca dowladda kumeelgaarka. Natiijadu waxay noqotay in laga adkaaday MMI si degdeg ah, laakiin uu ka dhashay jabhad dheer oo magaalo-gudaha ah, taas oo kordhisay awoodda Al-Shabaab.

Xaaladdii ka horreysay

Sannadkii 2006, MMI — oo ahaa isbahaysi maxkamado Islaami ah oo Muqdisho ka jira — ayaa ka adkaaday isbahaysigii hoggaamiye kooxeedyada oo caasimadda maamulayay, waxayna kordhisay gacan-ku-haynteeda qaybo ka mid ah koonfurta. DFKG, oo laga dhisay geeddi-socodkii Kenya 2004 lagana dhawaaqay, waxay fadhiday Baydhabo, awooddeeduna ciidan ahaan way xaddidnayd. Falanqeeyayaal reer Yurub iyo Afrika ah oo wakhtigaas qoray ayaa ka digay in geynta ciidamo Itoobiyaan ah ay kordhin karto dagaalka halkii ay xasilin lahayd.

Faragelinta Itoobiya iyo isbeddelka Muqdisho

Dabayaaqadii Diseembar 2006, ciidamada Itoobiya oo la shaqaynaya kuwa DFKG ayaa duulaan weyn ku qaaday goobihii MMI. MMI waxay ka baxday Muqdisho isla dabayaaqadii bishaas, DFKG-na waxay caasimadda soo gashay bilowgii 2007. Warbixinno loo diyaariyay Congress-ka Mareykanka ayaa qiimeeyay in faragelintu ay keentay xaalad amni oo sii xumaatay, maadaama guulaha militari aan la raacin heshiis siyaasadeed oo ballaadhan.

AMISOM, jabhadda iyo xaaladda rayidka

20-kii Febraayo 2007, Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa qaaday qaraarka 1744 oo u oggolaaday Midowga Afrika inuu dhiso howlgalka AMISOM muddo bilowgeed lix bilood ah. Isla waqtigaas, Muqdisho waxaa ka bilaabmay dagaallo magaalo-gudaha ah oo u dhexeeya ciidamada Itoobiya/DFKG iyo kooxo mucaarad ah. Dagaalladii Maarso–Abriil 2007 waxay keeneen barakac ku dhow 400,000 oo qof, sida ay xusayaan hay'adaha Qaramada Midoobay iyo hay'ado xuquuqul-insaan. Bishii Febraayo/Maarso 2008, Mareykanku wuxuu Al-Shabaab ku daray liiska ururrada argagixisada ee shisheeye.

Heshiiskii Jabuuti iyo dhammaadka marxaladda

Juun 2008, DFKG iyo Isbahaysiga Dib-u-xoreynta Soomaaliya (ARS) — oo laga dhisay xubno MMI ah sannadkii 2007 — waxay Jabuuti ku heshiiyeen xabbad-joojin, ka bixidda ciidamada Itoobiya, iyo in la geeyo ciidan nabad-ilaalin oo Qaramada Midoobay ah. Qayb ka mid ah ARS iyo Al-Shabaab ayaa heshiiska diiday, dagaalkuna wuu socday. Ciidamada Itoobiya waxay ka bixitaankooda dhammaystireen Janaayo 2009. Baarlamaan la ballaadhiyay oo Jabuuti ku shiray ayaa 30-kii Janaayo 2009 madaxweyne u doortay Sheekh Shariif Sheekh Axmed, isagoo Febraayo 2009 ra'iisul wasaare u magacaabay Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke.