Dekad
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
118 luqadood

Dekad (sidoo kale la yidhaahdo dakad ama deked) waa goob ku taal xeeb badeed, wabi ama harogeed, oo maraakiibtu ku soo xidhi karaan si ay u dejiyaan ama u qaataan xamuul iyo rakaab. Dekaddu waxay isugu jirtaa biyaha gudaha ah ee maraakiibta hoy u ah iyo dhismayaasha dhulka ee wax lagu shubo, lagu kaydiyo, lagana gudbiyo.
Dekado badan waxay ka mid yihiin xarumaha ganacsiga caalamiga ah, maadaama qayb weyn oo ka mid ah alaabta dunida lagu kala qaado maraakiib. Waxay sidoo kale caadi ahaan noqdaan meelaha ay dawladuhu ku ururiyaan canshuurta kastamka iyo kuwa ay ku fuliyaan hubinta soo-dejinta iyo dhoofinta.
Noocyada dekadaha
Dekado qaar waa dabiici (natural harbour), taas oo micnaheedu yahay in muuqaalka xeebtu iskiis u hagaajiyo hoy ka dhowr mowjadaha. Kuwo kalena waa kuwo la dhisay, oo darbiyo badeed (breakwater) lagu ilaaliyo. Marka loo eego hawsha, waxaa jira dekado xamuul weyn, dekado shidaal, dekado kalluumeysi, dekado rakaab iyo doonyo, iyo dekado milatari.
Qaybaha shaqada
Qaybaha muhiimka ah waxaa ka mid ah rasiifka (berth) halka markabku ku soo dhegayo, wiishasha (crane) lagu qaado kontaynarrada, bakhaarrada iyo saldhigyada kaydka, iyo waddooyinka ama tareenka alaabta gudaha dalka u gudbiya. Dekadda dhexdeeda waxaa hawlgala hoggaamiyayaal maraakiibeed (pilot) oo markabka u soo hagaajiya marinka, iyo doonyo jiid ah (tugboat) oo caawiya soo dhegashada.
Maamul iyo dhaqaale
Dekaddu waxay badanaa lahaanshaheedu tahay dawlad ama hay'ad guddi dekadeed ah, halka hawlgelinta qaybaha kontaynarka ay shirkado gaar loo leeyahay ku maamuli karaan heshiis muddo dheer ah (concession). Dakhliga wuxuu ka yimaaddaa khidmadaha soo dhegashada, kaydinta, iyo adeegyada rarka. Awoodda dekad badanaa waxaa lagu cabbiraa tirada kontaynarrada TEU ee sannadkii la maro iyo mowjadda alaabta tan iyo qoto-dheeraanta biyaha oo go'aamisa cabbirka maraakiibta soo geli kara.
Soomaaliya
Soomaaliya waxay leedahay xeeb dheer oo Badweynta Hindiya iyo Gacanka Cadmeed ah, waxaana ka jira dekado ganacsi oo caan ah sida Muqdisho, Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, oo ay weheliyaan dekado yaryar oo maxalli ah. Dekadahan waxay ka mid yihiin marinnada ugu waaweyn ee soo-dejinta badeecadaha iyo dhoofinta xoolaha nool.