Dhabar

Dhabar waa qaybta dambe ee jirka bini'aadamka. Wuxuu ka bilaabmaa xagga hoose ee qoorta iyo garbaha, wuxuuna ku dhammaadaa meesha misigaha ka bilaabmaan. Dhabarka waxaa u dhexeeya laf-dhabarta (lafo yar-yar oo isku xigxiga), waxaana ku dul yaal murqo, xayndaab (fascia) iyo maqaar.

Dhabarku wuxuu qabtaa laba hawlood oo waaweyn: inuu jirka taageero markuu qofku toosan yahay, iyo inuu ilaaliyo xudunta laf-dhabarta (spinal cord) oo ah xarunta gudbinta fariimaha maskaxda iyo jirka. Sidoo kale wuxuu suurtageliyaa fooraridda, gadaal u janjeeridda iyo isu-leexashada dhinacyada.

Qaab-dhismeedka lafaha

Laf-dhabartu waxay ka kooban tahay lafo la yiraahdo vertebrae oo qaybo u kala baxa: qaybta qoorta, qaybta laabta oo ay feedhuhu ku dheggan yihiin, qaybta dhexe ee hoose (lumbar), iyo qaybta sacrum-ka iyo dabo-lafta. Lafo kasta oo labo ah waxaa u dhexeeya saldhig jilicsan oo la yiraahdo disc, kaas oo nuuga culeyska. Marka dhinac laga eego, laf-dhabartu ma toosna ee waxay leedahay qalloocyo iswaafajinaya oo culeyska qaybiya.

Murqaha

Murqaha dhabarka waxaa loo kala saaraa kuwo dusha sare ah iyo kuwo qoto dheer. Kuwa dusha sare — sida trapezius iyo latissimus dorsi — waxay dhaqaajiyaan garbaha iyo gacmaha. Kuwa qoto dheer waxay si toos ah u xiraan lafaha laf-dhabarta, waxayna jirka ku hayaan xaalad toosan. Murqaha calool iyo kuwa dhabarku waxay wada sameeyaan wareeg taageero oo jidhka dhexdiisa xasilisa.

Xanuunka dhabarka

Xanuunka dhabarka, gaar ahaan qaybta hoose, waa mid aad u caan ah adduunka oo dhan. Sababaha caadiga ah waxaa ka mid ah murq murugsan, isbeddel ku yimid disc-yada, fadhi dheer oo qaab xun ah, ama culeys si khaldan loo qaaday. Inta badan xaaladaha waxay yaraadaan iyada oo la isticmaalayo dhaqdhaqaaq tartiib ah iyo dawooyin xanuun-dejin ah, laakiin xaalado qaarkood daawayn dheeraad ah ayaa loo baahdaa.