Dhadhan

Dhadhan waa mid ka mid ah dareemayaasha aasaasiga ah ee jidhka. Waxa uu ka shaqeeyaa afka, gaar ahaan carrabka, halkaas oo unugyo gaar ah ay qabtaan walxaha kiimikaad ee cuntada iyo cabitaanka ku milmay candhuufta. Warbixinta ka dhalata waxay dhirbaaxo neerfaha ku gaadhaa maskaxda, halkaas oo lagu kala saaro nuuca dhadhanka.

Dhadhanka waxaa badanaa loo qaybiyaa shan nooc oo aasaasi ah: macaan, qadhaadh (qaraar), cusbo (milix), dhanaan, iyo umami (dhadhanka hilib-hilibka ah ee la xidhiidha glutamate). Waxa dadku ugu yeedhaan "dhadhanka cuntada" inta badan waa isku-dar ka kooban dhadhanka afka iyo urta sanka gaadha, sidaas darteed marka sanku xidhan yahay cuntadu waxay u muuqataa mid dhadhan yar.

Sida uu u shaqeeyo

Carrabka waxaa dul saaran xubno yaryar oo la yidhaahdo papillae. Gudahooda waxaa ku jira kooxo unugyo dareen ah (taste buds). Walaxda kiimikaad ee cuntada waxay ku dhegtaa qaabab gaar ah oo unugyada dushooda ah, taasoo abuurta calaamad koronto oo neerfayaasha lagu gudbiyo. Fikradda hore ee ah in carrabka qaybihiisa kala duwan ay ku kooban yihiin hal nooc oo dhadhan ah waa mid la beeniyay; nooc kasta oo dhadhan ah waxaa lagu dareemi karaa inta badan carrabka.

Qadhaadhka iyo shaqadiisa

Qadhaadhku (qaraarku) waxaa loo arkaa dareen difaac ah: walxo badan oo sun ah ama dhirta ka soo baxa ayaa dhadhan qadhaadh leh, sidaas darteed diidmada dabiiciga ah ee qadhaadhku waxay ka caawisaa jidhka inuu iska ilaaliyo. Si kastaba, dadku way baran karaan inay jeclaadaan wax qadhaadh ah sida qaxwada iyo shaaha.

Dareemayaal la xidhiidha

Dareenka afka waxaa sidoo kale saameeya kulaylka, qaabka (texture), iyo dareenka xanuun-yare ee neerfaha wejiga sida kulaylka basbaaska ama qaboowga naxariista leh. Kuwaas si farsamo ah looma tirsado dhadhan, laakiin waxay wax ka beddelaan sida cuntadu u dhadhanto.