Dhar

Dhar (Ingiriisi: textile) waa maaddo jilicsan oo laga sameeyo fiilooyin (fibers) la isku dhex geliyay. Habka caadiga ah waa in fiilooyinka marka hore lasoo rogo dun (thread), kadibna dunta la isku tolo ama la tidco ilaa laga helo maro ballaadhan. Waxaa jira sidoo kale nooc la yiraahdo maro la cadaadiyay, taas oo fiilooyinka lagu isku dhejiyo kulayl, qoyaan iyo cadaadis, iyada oo dun aan laga samayn.

Dharka waa mid ka mid ah maaddooyinka ugu qadiimiga ah oo aadanaha samaystay. Waxaa loo isticmaalaa dharka la xidho, buste iyo gogol, shiraaqyada, shaadhadhka, xayntanka guriga, iyo qalab farsamo sida shiraaqa doonta, xarigga iyo maaddooyinka la dhex-geliyo taayirrada.

Noocyada fiilooyinka

Fiilooyinka waxaa loo kala saaraa laba qaybood oo waaweyn. Fiilooyinka dabiiciga ah waxaa ka mid ah suufka (cotton), oo laga soo qaato midhaha geedka suufka; dhogorta (wool) oo laga soo xiiro idaha iyo geela; xariirta (silk) oo laga helo dixiriga xariirta; iyo linen oo laga sameeyo geedka flax. Fiilooyinka warshadaha lagu sameeyo waxaa ka mid ah polyester, nylon iyo acrylic, kuwaas oo inta badan laga soo saaro shidaalka. Maanta maro badan waa isku-dar (blend), tusaale suuf iyo polyester, si loo helo xoog iyo qiimo hooseeya.

Sameynta iyo tallaabooyinka

Tallaabada koowaad waa nadiifinta iyo toosinta fiilooyinka, ka dib rogidda dun (spinning). Dunta ka dib waxaa loo isticmaalaa laba hab. Toliddu (weaving) waxay isku dhex marisaa laba xariiq dun: mid tooska ah (warp) iyo mid gudubta (weft), waxaana lagu sameeyaa mishiin loo yaqaan loom. Tidcintu (knitting) waxay isticmaashaa hal dun oo dhalooyin isku xidhan sameysa, taas oo maradu ka noqoto mid balaadhanaysa. Ka dib waxaa yimaadda kala saarid, kaadhamayn (bleaching), midabayn iyo daabacaad.

Taariikh

Farsamada tolidda iyo rogidda dunta waxay ka horreysaa qorista taariikhda. Suufka waxaa laga tolayay Hindiya iyo Masar waqti hore, xariirtana Shiinaha, halkaas oo laga ilaalinayay farsamada. Ganacsiga xariirta ayaa u horseeday magaca 'Waddada Xariirta'. Qarniyada 18-aad iyo 19-aad, mishiinnada dharka ee Ingiriiska ayaa ka mid ahaa waxyaabaha bilaabay kacaanka warshadaha. Qarnigii 20-aad ayaa fiilooyinka warshadaha lagu sameeyo, sida nylon iyo polyester, suuqa galeen.

Dhaqaale iyo deegaan

Warshadaha dharka waa laan shaqaale badan ku shaqeeya, gaar ahaan waddammada Aasiya. Beeridda suufka waxay u baahan tahay biyo iyo sunta cayayaanka, halka midabaynta ay biyo wasakhaysan sii deyn karto. Fiilooyinka plastikada ka samaysan waxay sii daayaan burbur yar (microfibers) marka la dhaqo. Habka 'dharka degdega' (fast fashion) — soo saarid degdeg ah oo qiimo jaban — waxay kordhisay tirada dharka la tuuro. Waxaa jira dadaallo lagu dib-u-warshadeeyo dharka, laakiin isku-darka fiilooyinka kala duwan wuxuu kala saaridda ka dhigaa mid adag.