Dhax kujir (dal aan bad lahayn)

Dhax kujir, oo sidoo kale loo yaqaan dhul xiran, waa dal aan lahayn xeeb ku taal bad furan ama badweyn. Dalalka noocan ah waxay xuduud kaliya la leeyihiin dalal kale, sidaas darteed marka ay doonayaan inay alaab dibadda uga soo dejiyaan ama u dhoofiyaan iyagoo maraakiib isticmaalaya, waa inay marka hore mareystaan dhul dal kale leeyahay ama isticmaalaan dekedaha deriska.

Tirada dalalka noocan ah waxay ku dhow dahay in ka badan afartan dal oo adduunka ah, waxaana ugu badan qaaradaha Afrika, Aasiya iyo Yurub. Qaar ka mid ah waxay leeyihiin webiyo ama harooyin waaweyn — tusaale ahaan Bahda Kaspiyaan — laakiin taasi ma bedesho qeexidda, maadaama biyahaas aan si toos ah ugu xirneyn badaha caalamka.

Qeexid iyo qaybo

Qeexidda aasaasiga ah waxay ku salaysan tahay xuduudda badda: dal aan lahayn xeeb bad furan ah. Waxaa jira sidoo kale eray farsamo la yiraahdo 'labo-jibbaaran oo dhul xiran' (double-landlocked), oo macnaheedu yahay dal aan bad lahayn oo dhammaan derisyadiisuna aanay bad lahayn. Tusaalayaasha caanka ah ee halkan lagu tilmaamo waa Liechtenstein ee Yurub iyo Uzbekistan ee Bartamaha Aasiya.

Saamaynta dhaqaale

Dalalka aan bad lahayn waxay badanaa la kulmaan kharash gaadiid oo sarreeya, maadaama alaabtu ay u baahan tahay in laba jeer la raro: badda ilaa dekedda deriska, kadibna dhulka ilaa suuqa gudaha. Waqtiga safarka iyo shuruudaha kastamka ee laba dal ayaa sidoo kale kordhiya kharashka. Sababtaas awgeed, hay'adaha caalamiga ah waxay dalalkan qaarkood ku daraan koox gaar ah oo caqabado horumarineed leh.

Sharciga iyo heshiisyada

Sharciga caalamiga ah ee badda wuxuu aqoonsan yahay xaqa dalalka aan bad lahayn ee ah inay helaan marin ay badda ku gaaraan, iyadoo lala heshiiyo dalalka marinka ah (transit states). Heshiisyada laba-geesoodka ah ee dekedaha, marinnada gaadiidka iyo kastamka ayaa inta badan qeexa faahfaahinta. Dal aan bad lahayn wuxuu sidoo kale calan ku diiwaan gelin karaa maraakiib xataa isagoon dekedo lahayn.