Dhesibel

Dhesibel (calaamad: dB) waa unug lagu tilmaamo saami (ratio) u dhexeeya laba qiyaas, badanaa awood (power) ama xoog (intensity). Dhesibel ma aha unug tiro madax-bannaan sida mitir ama kiilo; waa cabbir isbarbardhig ah, taasoo macnaheedu yahay in qiimaha dB had iyo jeer u baahan yahay heer-tixraac (reference) la og yahay.

Dhesibel waa toban-meelood-mid bel-ka (B). Bel waxaa loo magacaabay Alexander Graham Bell, oo shaqadiisu la xiriirtay gudbinta sawtiga iyo xadhkaha telefoonka. Bel-ka keliya wuu weyn yahay marka la isticmaalo shaqada maalinlaha, sidaa darteed dhesibel ayaa noqday qaabka caadiga ah.

Xisaabinta

Marka la barbardhigo awood, dhesibel waxaa lagu xisaabiyaa iyadoo la qaadanayo logarithm-ka saldhigga 10 ee saamiga, ka dibna lagu dhufto 10: L = 10 × log₁₀(P/P₀). Marka la isticmaalo qiyaasyo cadaadis ama danab ah — kuwaas oo awoodda ku xiran tahay laba-jibbaarkooda — tirada dhufashada waxay noqotaa 20: L = 20 × log₁₀(p/p₀). Sababtan awgeed, labanlaabmidda awoodda waxay u dhigantaa qiyaastii 3 dB, halka toban-laabmidda ay tahay 10 dB.

Heerarka tixraaca

Sababtoo ah dhesibel waa saami, waxaa lagu darsamaa xuruuf ama qoraal-hoosaad muujinaya tixraaca la isticmaalay. Tusaale ahaan dB SPL wuxuu tilmaamaa cadaadiska sawtiga marka loo eego cadaadis-tixraac la aqbalay ee hawada, halka dBm ay tilmaamayso awood marka loo eego hal milliwatt. Isticmaalka dBW, dBV iyo dBi ayaa sidoo kale caadi ku yihiin injineernimada korontada, raadiyaha iyo antenooyinka.

Isticmaalka

Dhesibel waxaa loo isticmaalaa cabbirka buuqa iyo sawtiga, qiyaasidda lumidda (attenuation) ee xadhkaha iyo fiibarka ilayska, cabbirka weynaynta (gain) ee amplifier-yada, iyo isbarbardhiganta calaamadda iyo buuqa (signal-to-noise ratio). Faa'iidada ugu weyn waa in cabbirka logarithmic-ka ah uu kala-duwanaansho aad u ballaaran ku soo koobayo tirooyin yar yar, waxaana kaloo u dhow yahay habka dhegta bini'aadamku u dareemo kordhinta ekaha sawtiga.