Dhibaato

Dhibaato (Ingiriisi: problem) waa xaalad ama su'aal ay dad ku aqoonsanayaan in farqi ka dhexeeyo waxa hadda jira iyo waxa loo doonayo, iyadoo jidka lagu gaaraya yoolka aan cad ahayn. Erayga waxaa loo isticmaalaa nolol maalmeedka, xisaabta, injineernimada, falsafada iyo maamulka dawladda. Meel kasta oo loo isticmaalo, waxaa wata isla dhismaha isku mid ah: xaalad bilow, yool, iyo xaddidaadyo (waxa la ogol yahay in lagu sameeyo).

Dhibaato ma aha shay dabiici ah oo dibadda ka jira oo kaliya; waxay ku xidhan tahay sida dadka u qeexaan. Isla xaalad, sida biyo yaraansho, mid ayaa u arka dhibaato tignoolajiyad ah (bamb iyo tuubbooyin), qof kalena u arkaa dhibaato qaybsanaan ah (yaa biyaha helaya). Sababtaas ayaa loogu daraa in qeexidda dhibaatada laftiisa ay noqoto tallaabo muran leh.

Qaybaha dhibaato kasta

Falanqaynta caadiga ah waxay dhibaato u kala saaraa saddex qaybood. Xaaladda hadda (waxa jira), yoolka (waxa loo baahan yahay), iyo habka u dhexeeya labadaas. Marka labada dhamaadka cad yihiin laakiin habka aan cadeyn, waxaa la yidhaa dhibaato qaab dhismeed leh; xisaabta iyo cayaaraha sida shax badiyaa noocan ah. Marka yoolka laftiisa aan cadeyn, waxaa la yidhaa dhibaato dabacsan ama qaab dhismeed la'aan leh, sida qorshaynta magaalo.

Dhibaatooyinka la yidhaa 'wicked'

Cilmiga qorshaynta waxaa laga sheegay nooc dhibaato ah oo aan lahayn qeexid kali ah, aan lahayn xal sax ah oo la tijaabin karo, oo tallaabo kastaa dhibaato cusub abuurto. Tusaalooyin waxaa laga sheegaa faqriga, isbeddelka cimilada iyo nabadgelyada. Noocyadaas, xalliyeyaashu waxay ku shaqeeyaan wanaajin tallaabo tallaabo ah, ma aha xal dhammaystiran.

Xalliinta dhibaatada

Habab caadi ah oo loo qaabilo dhibaato waxaa ka mid ah: dhibaatada oo loo kala qaybiyo qaybo yaryar, dib u qeexid (in su'aasha si kale loo dhigo), barbardhig xaalado hore, iyo tijaabo iyo qalad. Xisaabta iyo saynaska kombiyuutarka, waxaa jira qeexid adag: dhibaato waa su'aal input leh oo laga doonayo output, halka nooca dhibaatada lagu cabbiro inta xisaabin iyo waqti u baahan. Waxaa sidoo kale la aqoonsan yahay dhibaatooyin aan xal lahayn oo caddaymo xisaabi ah lagu muujiyay.