Dhisid
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
99 luqadood
Dhisid waa habka lagu soo saaro dhismayaal, jidad, buundooyin, biyo-mareeno iyo kaabayaal kale. Waxay ku lug leedahay qorshe (naqshad), diyaarinta goobta, alaabta, shaqaalaha iyo mashiinada. Dhisid waxay ka duwan tahay warshadaha kale maxaa yeelay badanaa hawshu waxay dhacdaa goob gaar ah oo aan la beddeli karin, oo shaqo kastaa leedahay xaalado kala duwan.
Qaybta dhisidda waxay qayb weyn ka tahay dhaqaalaha wadamada badan, oo shaqo badan bixisa loona baahan yahay xirfado kala duwan: injineernimo, naqshadeyn dhismo (architecture), maamulka mashruuca, iyo shaqo gacan sida dhagax-dhisid, alwaax-shaqo, birta-xidhid, korontada iyo tuubbooyinka.
Wareegga mashruuca
Mashruuc dhisid caadi ahaan wuxuu maraa marxalado. Marka hore waa go'aanka iyo qiimeynta baahida, kadib naqshadeynta iyo xisaabinta kharashka. Waxaa la helaa oggolaansho dowladeed (ruqsad dhisme) marka sharcigu dalbo. Kadib waxaa la doortaa qandaraasle, badanaa iyada oo loo marayo tartan qandaraas. Waxaa xigta shaqada goobta: aasaaska, qaab-dhismeedka, saqafka, iyo dhammaystirka gudaha. Ugu dambeyn waa hubinta tayada iyo wareejinta.
Alaabta iyo farsamada
Alaabta caanka ah waxaa ka mid ah shamiito (sibidh) iyo kookaraat, bir, alwaax, dhagax, leben, bir-madoobe, muraayad iyo alaabta wax-hufta (insulation). Kookaraatka birta lagu xoojiyay waa mid ka mid ah farsamooyinka aasaasiga ah ee dhismayaasha waaweyn, maxaa yeelay kookaraatku wuxuu qaadaa cadaadis, birta waxay qaadaa jiid. Sannadihii dambe waxaa sii kordhay isticmaalka qaybaha horay loo diyaariyay warshadda (prefabrication), taasoo yareysa waqtiga goobta.
Badbaadada shaqada
Goobaha dhisidda waxaa ka jira khataro sida ka dhicidda meelaha sarreeya, waxyaabaha soo dhacaya, mashiinada culus, korontada iyo boodhka. Sababtaa waxay ugu wacan tahay in wadamo badan yeeshaan shuruuc gaar ah oo ku saabsan qalabka ilaalinta shaqsiga, tababarka iyo kormeerka goobta. Tirakoobyada shaqo-shilalka qaybta dhisidda badanaa way ka sarreeyaan celceliska qaybaha kale.
Deegaan iyo tamar
Dhisidda waxay isticmaashaa alaab iyo tamar badan, waxayna soo saartaa qashin iyo gaaso. Soo saarista shamiitada iyo birta gaar ahaan waxay leedahay saameyn weyn oo kaarboon. Sidaas awgeed, waxaa horumaray hab-dhaqanno loo yaqaan dhisme joogto ah (sustainable construction): isticmaalka alaab dib-loo-warshadeeyay, naqshad tamar-badbaadisa, iyo nidaamyo qiimeyn oo dhismayaasha lagu kala saaro heerka waxtarkooda deegaan.