Dhul

Dhulku waa meeraha saddexaad marka laga tiriyo Qorraxda, waana meeraha ugu weyn meerayaasha dhagaxa ah ee nidaamka qorraxda. Waa meesha kaliya ee ilaa hadda si sax ah loo yaqaan in nolol ka jirto. Dushiisa waxaa badankiisa ka buuxa biyo, halka inta kale ay tahay qaarado dhul engegan ah.

Magacyo kale oo loo isticmaalo waxaa ka mid ah 'Dhulka'. Sawirka caanka ah ee laga qaaday hawada sare, ee muujinaya Dhulka oo isku wareegsan oo buluug ah, waxaa lagu magacaabaa 'The Blue Marble'.

Dhaqdhaqaaqa iyo waqtiga

Dhulku wuxuu Qorraxda ku wareegaa hal wareeg sannad kasta — kaas oo loo yaqaan 'orbital period' (muddada wareegga). Isla mar ahaantaana wuxuu isku wareegaa dhidibkiisa mar kasta oo 24 saacadood ku dhow, taasoo abuurta habeen iyo maalin. Dhidibku wuxuu leeyahay janjeer (tilt), sababta u ah in xilliyada sannadku is beddelaan meelaha ka fog dhulbaraha.

Qaab-dhismeedka

Dhulku wuxuu ka kooban yahay lakabyo: qolof adag (crust), lakabka dhexe ee kulul (mantle), iyo xudunta (core) oo ay birtu ku badan tahay. Dhaqdhaqaaqa qolofta — oo loo yaqaan tectonics — wuxuu keenaa dhulgariir, foolkaanooyin iyo buuro. Xuduntu waxay abuurtaa maanyo-dhul (magnetic field) oo ka celisa qayb ka mid ah shucaaca hawada sare ka yimaada.

Hawada iyo biyaha

Hawada Dhulka waxaa u badan naytarojiin iyo ogsijiin. Waxay biyaha ku hayaan xaalad dareere ah oo dushiisa jirta, oo ay ugu wacan tahay heerkulka iyo cadaadiska. Gaasas yar oo hawada ku jira, sida kaarboon laba-ogsaydh, ayaa kulaylka qabta — nidaamkaas la yidhaahdo saameynta koosha (greenhouse effect).

Dayaxa

Dhulku wuxuu leeyahay hal dayax oo weyn. Dayaxa xoogiisa jiidashadu wuxuu saameeyaa hirarka badaha (tides), sidoo kalena wuxuu deggenaansho siiyaa janjeerka dhidibka Dhulka.