Diindiin

Diindiin waa xayawaan ka mid ah xamaaratada (reptiles) ee leh qolof adag oo jidhka ku dahaadhan. Qoladan dhulka ku nool waxaa af-Ingiriisi loogu yeedhaa 'tortoise', afka cilmiga naflaydana qoyska Testudinidae. Af-Soomaali waxaa sidoo kale loo yaqaan 'diin-dhuleed', si looga kala saaro diinka badda iyo kuwa webiyada ku nool.

Qoloftu waxay ka kooban tahay laba qaybood: dusha sare (carapace) iyo hoosta caloosha (plastron), oo isku xidhan. Qolofta waxay xidhiidh la leedahay lafaha dhabarka iyo feedhaha, sidaas darteed lagama saari karo. Marka khatar timaado, noocyo badan waxay madaxa, lugaha iyo dabada gudaha u soo laabaan.

Muuqaalka iyo dhismaha jidhka

Diindiintu ilko ma leh; halkeed waxay leedahay af qalfoofan oo qaraar u ah goynta cuntada. Lugaha diinka dhuleed waa kuwo gaagaaban oo xoog leh, sidoo kalena cagaha waxay u eg yihiin kuwa maroodiga si ay culeyska qolofta u qaadaan. Tani waa mid ka duwan diinka badda oo leh baalal dabaasho.

Deegaan iyo cunto

Noocyada diindiinta waxay ku nool yihiin Afrika, Aasiya, Yurub iyo Ameerika, gaar ahaan bannaanka, kaynta qalalan iyo saxaraha. Inta badan waa cunto-caleen (herbivorous): caws, caleemo, dhalo iyo miro. Qaar ayaa mararka qaarkood cayayaan yaryar cuna. Sida xamaaratada kale, heerkulka jidhkoodu wuxuu ku xidhan yahay deegaanka, sidaas darteed subaxdii qorraxda ayay dhaqaaqa u kululaystaan.

Taranka iyo cimriga

Diindiintu ukun bay dhasho. Dheddiggu wuxuu god ciid ah qoday, ukunta gudaha dhigaa, kadibna ciidda ku daboolaa. Ilaalinta waalidka ka dib ma jirto. Noocyo badan, heerkulka godka ayaa saameeya jinsiga dhallaanka. Diindiintu waxay caan ku tahay cimri dheer; noocyo waaweyn qaarkood waxay gaadhaan tobanaan sano oo badan, qaarna in ka badan boqol sano.